Lewatywa jest zabiegiem dość wstydliwym i kłopotliwym, a jednocześnie dość często wykonywanym…niestety także na własną rękę. Przez wykwalifikowany personel stosuje się ją przeważnie w celach diagnostycznych, terapeutycznych i profilaktycznych. W poniższym artykule skupiamy się na zagadnieniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania lewatywy. Dowiesz się m.in. czy lewatywa jest zdrowa, jakie skutki uboczne niesie ze sobą jej wykonanie, jak zrobić lewatywę w domu oraz co daje lewatywa i kiedy ją stosować.
Czym jest lewatywa?
Lewatywa (łac. enema) lub inaczej wlew doodbytniczy to zabieg medyczny wykonywany w celu usunięcia niestrawionych resztek jedzenia i mas kałowych zalegających w jelicie grubym.
Zabieg lewatywy wykonywany w fachowy sposób jest bezbolesny i bezpieczny. Polega na wprowadzeniu do odbytu płynu za pomocą irygatora lub gruszki do lewatywy. Płyn powinien mieć temperaturę ok. 36°C. Przeważnie płyn wykorzystywany do przeprowadzenia lewatywy to woda lub roztwór soli fizjologicznej, ale może zawierać także składniki takie jak: ekstrakt z rumianku czy olej oliwkowy, a nawet leki. Płyn po kilku minutach zostaje wydalony wraz z zawartością jelit. Prawidłowo wykonana lewatywa powinna sięgać esicy i odbytnicy.
Co ciekawe lewatywa jest jednym z najstarszych zabiegów medycznych. Stosowano ją już w starożytnym Egipcie, Chinach czy Indiach jako środek zwalczający niemalże wszystkie choroby i dolegliwości. Wówczas do jej przeprowadzenia wykorzystywano pęcherze zwierząt. Szczególną popularnością lewatywa cieszyła się wśród francuskiej arystokracji w XVII w. Wykonywano ją niemal codziennie jako element rutyny pielęgnacyjnej. Do płynów doodbytniczych używano alkoholu, ziół lub wody z mydłem.
Kiedy warto zrobić lewatywę?
Lewatywę powinno się wykonywać jedynie w przypadku zaleceń lekarskich. Bardzo często stosuje się ją przed niektórymi badaniami diagnostycznymi i zabiegami chirurgicznymi. Do najczęstszych sytuacji, w których zaleca się przeprowadzenia lewatywy, należą:
-
Zaparcia i wzdęcia - w przypadku braku skuteczności innych metod leczenia, lewatywę zaleca się wykonać przy silnych i uporczywych zaparciach lub wzdęciach. Może ona pomóc w zmiękczeniu stolca i pobudzeniu pracy jelit.
-
Poród - wykonanie zabiegu lewatywy przed porodem wykonuje się w celu oczyszczenia jelit, aby podczas parcia nie doszło do mimowolnego oddania stolca. Zwiększa to komfort i higienę rodzącej kobiety. Jednak stosowanie lewatywy przed porodem staje się coraz mniej powszechne.
-
Zatrucia - czasami lewatywę wykonuje się na skutek zatrucia pokarmowego, aby oczyścić organizm z toksyn.
-
Kolonoskopia - przed tym badaniem diagnostycznym mającym na celu wykrycie chorób dolnego odcinka przewodu pokarmowego, oprócz podania doustnych środków przeczyszczających stosuje się również lewatywę, aby skutecznie oczyścić jelito grube.
Czy lewatywa jest bezpieczna?
Lewatywa jest bezpieczna, kiedy jest stosowana sporadycznie, z uzasadnionych powodów i pod kontrolą lekarza. Zbyt częste stosowanie wlewów doodbytniczych może bowiem skutkować wystąpieniem zaburzeń we właściwych proporcjach bakterii jelitowych. To z kolei może przyczynić się do powstawania dolegliwości ze strony układu pokarmowego takich jak wzdęcia czy biegunki.
Do innych skutków ubocznych lewatywy można zaliczyć m.in.:
-
Dehydratację: lewatywa może przyczynić się do utraty wody z organizmu i wystąpienia groźnego dla organizmu odwodnienia.
-
Zaburzenia elektrolitowe: lewatywa może zmienić równowagę elektrolitów w organizmie, prowadząc do niebezpiecznych stanów hipernatremii (wysoki poziom sodu w krwi) lub hipokaliemii (niski poziom potasu w krwi).
-
Podrażnienie odbytu: wprowadzanie końcówki wlewnika do odbytu może prowadzić do jego podrażnienia. W skrajnych przypadkach może nawet dojść do uszkodzenia tkanek.
-
Zakłócenie flory bakteryjnej jelit: zbyt częste stosowanie lewatywy może zakłócić naturalną florę bakteryjną jelit, co może prowadzić do problemów układu trawiennego.
-
Problemy z zaparciami: częste stosowanie lewatywy może doprowadzić do sytuacji, w której bez lewatywy nie dojdzie do wypróżnienia. Może to powodować długotrwałe zaparcia.
Przeciwwskazania do wykonania lewatywy
Lewatywa, pomimo iż jest zabiegiem nieinwazyjnym i przeprowadzona w odpowiedni sposób jest bezpieczna, istnieją przeciwwskazania do jej wykonania. Przede wszystkim nie jest wskazana dla dzieci poniżej 3. roku życia oraz kobiet w ciąży (ewentualnie jedynie przed samym porodem). Do innych przeciwwskazań można zaliczyć:
-
wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
-
perforacja jelita grubego, czyli powstania dziur w obrębie jelita,
-
choroby nerek,
-
zapalenie wyrostka robaczkowego,
-
choroby układu krążenia,
-
odwodnienie,
-
wymioty,
-
bóle brzucha niewiadomego pochodzenia.
W związku z ww. ewentualnymi skutkami ubocznymi i licznymi przeciwskazaniami zawsze przed wykonaniem lewatywy należy skonsultować się z lekarzem.
Jak wykonać lewatywę w domu?
Lewatywę powinien przeprowadzić personel medyczny. Jednak w niektórych sytuacjach (po konsultacji lekarskiej) można wykonać ją samodzielnie w warunkach domowych. Do przeprowadzenia domowej lewatywy należy się jednak odpowiednio przygotować. W aptece można znaleźć zestawy do lewatywy z gotowymi roztworami. Są one dostępne bez recepty. Strzykawki oraz gruszki do lewatywy mają z reguły pojemność od 100 do 350 ml, wlewniki zaś od 1 do 2 litrów.
Przyjmuje się, że najlepiej wykonać lewatywę bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. Zaleca się przeprowadzenie jej w łazience, na leżąco, najlepiej na lewym boku z lekko zgiętymi nogami. Dobrze jest położyć się na ręczniku lub specjalnej ceracie.
Przed włożeniem przygotowanego przyrządu do odbytu, warto jego końcówkę posmarować wazeliną, co pomoże ograniczyć dyskomfort. Następnie należy wprowadzić go na głębokość ok. 8-10 cm. Należy powoli wlewać płyn z roztworem i pozostawić go w odbytnicy na kilka minut. Po upływie zalecanego czasu należy skorzystać z toalety i wraz z płynem wypróżnić treść jelitową.
Należy pamiętać, aby zawsze ściśle przestrzegać wszystkich zaleceń producenta znajdujących się na opakowaniu lub ulotce dołączonej do zestawu.
Czy warto robić lewatywę?
Z całą pewnością lewatywę warto robić, kiedy jej wykonanie jest zaleceniem lekarza i zabieg ten może wpłynąć na poprawę stanu zdrowia lub ułatwić przeprowadzenie ważnych badań. Można ją również przeprowadzić samodzielnie w domu, ale jedynie po wcześniejszej konsultacji ze specjalistą.
Natomiast traktowanie wlewów doodbytniczych z użyciem wody jako sposobu na odchudzanie czy detoksykację organizmu (hydrokolonoterapia) pozostawia wiele do życzenia i nie jest akceptowane przez środowisko medyczne. Uznaje się takie zabiegi za praktyki medycyny alternatywnej.
Decyzja o wykonaniu lewatywy powinna zależeć od konkretnej sytuacji zdrowotnej i powinna być podejmowana w porozumieniu z lekarzem. Jednak nie jest to zabieg, który powinien być stosowany bez wyraźnej potrzeby medycznej.
