Hipokaliemia to obniżone stężenie potasu we krwi, które może wiązać się z poważnymi konsekwencjami dla naszego zdrowia. Pierwiastek ten wpływa na prawidłowe funkcjonowanie wielu układów w naszym organizmie, dlatego niedobór potasu powinien zostać odpowiednio uzupełniony tak szybko, jak to możliwe.
Rola potasu w organizmie
Potas to jeden z najważniejszych pierwiastków mineralnych w naszym organizmie, niezbędny do prawidłowego funkcjonowanie wielu układów. Potas przede wszystkim uczestniczy w reakcjach enzymatycznych oraz syntezie białek, ponadto odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowej równowagi gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej.
Jakie są właściwości potasu?
-
bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych,
-
poprawia funkcjonowanie mięśni,
-
bierze udział w procesie dotlenienia mózgu oraz komórek organizmu,
-
pozytywnie wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego,
-
pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi,
-
reguluje poziom glukozy we krwi.
Potas wydalany jest z naszego organizmu wraz z moczem oraz z potem. Prawidłowe stężenie potasu we krwi wynosi 3,6-5,5 mmol/l. Ze względu na to, że pierwiastek ten pełni wiele ważnych funkcji w naszym organizmie, jego niedobór może wiązać się z szeregiem negatywnych konsekwencji zdrowotnych.
Niedobór potasu - objawy
Niedobór potasu nazywany hipokaliemią występuje wtedy, gdy stężenie potasu w osoczu spada poniżej 3,5 mmol/l. Objawy niedoboru mogą natomiast różnić się od siebie w zależności od jego nasilenia. Łagodna hipokaliemia najczęściej przebiega bezobjawowo, jednak w miarę pogłębiania się niedoborów, objawy mogą przybierać na sile.
Objawy niedoboru potasu to m.in.:
-
chroniczne zmęczenie,
-
osłabienie,
-
skurcze mięśni,
-
drganie powieki,
-
zaburzenia trawienne - biegunki, wymioty, wzdęcia, nudności, zaparcia,
-
zawroty głowy,
-
zaburzenia rytmu serca, np. kołatanie serca,
-
nadmierne pragnienie,
-
częste oddawanie moczu,
-
mrowienie i drętwienie kończyn,
-
apatia i brak energii, męczenie się nawet przy niewielkim wysiłku.
W poważniejszych przypadkach hipokaliemia może prowadzić do zatrzymania moczu oraz poważnych zaburzeń pracy serca, które mogą nawet stać się bezpośrednim zagrożeniem dla życia.
Przyczyny niedoboru potasu (hipokaliemii)
Niedobór potasu może wynikać z różnych czynników i najczęściej jest on wynikiem nadmiernej utraty potasu z organizmu lub niewystarczającej podaży tego pierwiastka. Niektórzy, np. osoby stosujące regularnie leki na choroby sercowo-naczyniowe o działaniu moczopędnym mogą być bardziej podatne na niedobory potasu, dlatego zazwyczaj w przebiegu ww. chorób lekarz zaleca regularne kontrolowanie poziomu potasu we krwi.
Wśród przyczyn niedoboru potasu wymienia się:
-
stosowanie leków moczopędnych i przeczyszczających,
-
stosowanie kortykosteroidów i antybiotyków,
-
dietę niskopotasową,
-
niedożywienie w przebiegu zaburzeń odżywiania (anoreksji, bulimii),
-
nadmierną aktywność fizyczną,
-
wymioty, biegunkę - powodują znaczną utratę elektrolitów i odwodnienie,
-
rozległe oparzenia,
-
choroby nerek,
-
zaburzenia hormonalne - nadczynność lub niedoczynność tarczycy,
-
nadmierne spożycie alkoholu,
-
zbyt wysokie stężenie cukru we krwi,
-
nadmierne pocenie się,
-
zespół Conna,
-
nadmierny stres,
-
cukrzycę,
-
nadmierne spożycie sodu.
Hipokaliemia - skutki niedoboru potasu
Niedobór potasu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, dlatego u każdej osoby z niedoborem tego pierwiastka zaleca się dążyć do przywrócenia jego prawidłowego poziomu w organizmie.
Hipokaliemia wpływa negatywnie na układ nerwowy, powodując m.in. osłabienie mięśni, bolesne skurcze, apatię oraz zwiększoną męczliwość. Niedobór potasu może również skutkować zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, tj. kołataniem serca, wzrostem ciśnienia tętniczego krwi. W skrajnych przypadkach niedobór potasu może nawet prowadzić do zatrzymania akcji serca.
Ponadto poważne niedobory potasu mogą powodować paraliż mięśni szkieletowych, a nawet rabdomolizę, czyli rozpad mięśni szkieletowych, co skutkuje niewydolnością nerek. Hipokaliemia może dodatkowo powodować zaostrzenie chorób przewlekłych, takich jak niewydolność serca, nadciśnienie oraz cukrzyca.
Jak wygląda leczenie niedoboru potasu we krwi?
W przypadku podejrzewania niedoboru potasu w pierwszej kolejności powinniśmy udać się do lekarza i wykonać badania krwi, które pozwolą określić poziom potasu w osoczu. Dopiero od wyników badań zależna będzie forma uzupełnienia niedoboru.
Najprostszym sposobem na uzupełnienie niedobór potasu jest włączenie do swojego codziennego jadłospisu produktów bogatych w potas, m.in. pomidorów, batatów, bananów, kiwi, awokado, roślin strączkowych, orzechów i nasion, łososia, dorsza, mleko, jogurty i sery.
Przy łagodnych niedoborach potasu zwykle wystarczające jest stosowanie suplementów diety. Bardzo ważne jest jednak rozpoczęcie suplementacji po konsultacji z lekarzem, ponieważ w niektórych przypadkach nadmiar potasu może okazać się toksyczny. W cięższych przypadkach natomiast lekarz może zalecić uzupełnienie potasu w formie dożylnego wlewu.
Gdy niedobory potasu wynikają z nadmiernego wysiłku fizycznego, biegunki lub wymiotów, to wówczas w takich sytuacjach zaleca się zadbać o odpowiednie nawodnienie oraz uzupełnienie elektrolitów. Napoje izotoniczne lub elektrolity do rozpuszczenia w wodzie pomogą szybko przywrócić prawidłowy poziom potasu i innych minerałów.
Sprawdź również, kiedy warto stosować elektrolity. Zapraszamy do lektury!
Bibliografia
Franek, E., Kokot, F. (2006). Hipokaliemia
Manitius, J. (2011). Hiperkaliemia i hipokaliemia
Potas - rola w organizmie, wpływ na zdrowie. Dostęp online: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/73851,potas-rola-w-organizmie-wplyw-na-zdrowie
He, J, F., MacGregor, A, G. (2008). Beneficial effects of potassium on human health
