Jod to pierwiastek, bez którego nasz organizm nie może prawidłowo funkcjonować. Niestety jego niedobór wciąż występuje u wielu osób, prowadząc do licznych konsekwencji zdrowotnych. Jak objawia się niedobór jodu w organizmie? Jak go leczyć?
Rola jodu w organizmie człowieka
Jod to jeden z kluczowych mikroelementów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu każdego z nas. Przede wszystkim jest on niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, takich jak tyroksyna (T4) oraz trijodotyronina (T3). Hormony te odpowiadają za regulację procesów metabolicznych, za funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, układu pokarmowego, kostnego, mięśniowego oraz nerwowego.
U osób dorosłych jod wspomaga także zachowanie sprawności psychicznej i fizycznej. Wpływa na koncentrację, poziom energii i stabilność emocjonalną. Co więcej, jod odgrywa rolę w utrzymaniu zdrowej skóry oraz włosów.
Choć jod jest niezwykle ważny dla naszego organizmu, to niestety wiele osób cierpi na jego niedobory. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała niedobór jodu za poważny problem zdrowia publicznego, który dotyczy wielu regionów świata, szczególnie tych oddalonych od wybrzeży, gdzie gleba oraz woda zawierają bardzo małe ilości jodu. I mimo że w większości krajów wprowadzono tzw. profilaktykę jodową, która polega na obowiązkowym jodowaniu soli kuchennej, to deficyt jodu wciąż pozostaje problemem na szeroką skalę.
Jakie są objawy niedoboru jodu?
Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów niedoboru jodu jest powiększenie tarczycy, czyli powstanie tzw. wola, widocznego jako obrzmienie z przodu szyi. Pozostałe objawy niedoboru rozwijają się powoli i początkowo mogą niespecyficzne. Wśród objawów niedoboru jodu wymienia się m.in.:
-
Chroniczne zmęczenie - przewlekłe uczucie zmęczenia, brak energii, nadmierna senność,
-
Ciągłe uczucie zimna - nadwrażliwość na niską temperaturę,
-
Zaburzenia miesiączkowania - nieregularne cykle lub brak miesiączki,
-
Problemy trawienne - zaparcia spowodowane spowolnioną pracą jelit,
-
Spadek odporności - częstsze zapadnie na infekcje,
-
Pogorszenie funkcji poznawczych - problemy z pamięcią, koncentracją,
-
Problemy z płodnością - trudności z zajściem w ciążę,
-
Wypadanie włosów, suchość skóry,
-
Zaburzenia nastroju - obniżenie samopoczucia, drażliwość, niekiedy stany depresyjne,
-
Zaburzenia rytmu serca,
-
Chrypka i uczucie ucisku w gardle - spowodowane powiększoną tarczycą, która uciska tchawicę,
-
Zaburzenia wzrostu i rozwoju u dzieci - opóźnienie wzrostu, problemy z rozwojem intelektualnym.
Jakie są przyczyny niedoboru jodu?
Do najczęstszych przyczyn niedoboru jodu należą:
-
zamieszkiwanie obszarów o niskiej zawartości jodu w glebie i wodzie,
-
nieodpowiednio zbilansowana dieta, uboga w produkty będące źródłem jodu,
-
zwiększone zapotrzebowanie na jod w okresie ciąży, karmienia piersią,
-
stosowanie diet eliminacyjnych lub restrykcyjnych, które ograniczają dostęp do różnorodnych źródeł jodu,
-
spożywanie dużej ilości goitrogenów, czyli substancji zaburzających wchłanianie jodu. Substancje te obecne są w m.in. kapuście, kalafiorze, soi,
-
choroby przewodu pokarmowego, które zaburzają wchłanianie składników odżywczych, np. celiakia, choroby zapalne jelit, zespół złego wchłaniania.
Jakie są skutki niedoboru jodu?
Długotrwały niedobór jodu prowadzi przede wszystkim do zaburzeń pracy tarczycy, czego pierwszym objawem są wspomniane wole, czyli powiększenie gruczołu tarczowego. Dzieje się tak dlatego, że przy braku jodu tarczyca nie jest w stanie produkować wystarczającej ilości hormonów, więc pobudzana przez zwiększone stężenie TSH, zaczyna się rozrastać, próbując zrekompensować ten niedobór. Z czasem może to prowadzić do chorób tarczycy, takich jak niedoczynność tarczycy i guzy tarczycy.
Niedobór jodu wpływa jednak nie tylko na układ hormonalny, mianowicie hormony tarczycy mają kluczowe znaczenie dla funkcjonowania całego organizmu - regulują metabolizm, temperaturę ciała, pracę serca, układu pokarmowego i nerwowego. Ich niedobór może więc prowadzić do przewlekłego zmęczenia, spowolnienia psychoruchowego, zaburzeń koncentracji, zwiększenia masy ciała, suchości skóry i obniżonego nastroju. Długotrwałe niedobory mogą też zaburzać gospodarkę lipidową i zwiększać ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.
Szczególnie niebezpieczne skutki niedoboru jodu obserwuje się również u kobiet w ciąży. Zbyt niski poziom jodu może bowiem zaburzyć rozwój mózgu i układu nerwowego dziecka już na etapie życia płodowego - wszystko to może doprowadzić do opóźnień rozwojowych, a w skrajnych przypadkach do trwałych uszkodzeń neurologicznych.
Jak uzupełnić niedobór jodu w organizmie?
Aby uzupełnić niedobory jodu, w pierwszej kolejności warto przyjrzeć się swojej codziennej diecie i wprowadzić w niej drobne zmiany. Najlepszym naturalnym źródłem jodu są owoce morza i ryby morskie, przetwory mleczne oraz jaja. Jeżeli jednak nie jesteśmy w stanie dostarczyć odpowiednich ilości jodu wraz z pożywieniem, konieczna może okazać się suplementacja.
Warto jednak pamiętać, że przyjmowanie suplementów z jodem powinno być poprzedzone konsultacją lekarską i wykonaniem odpowiednich badań, po to, aby określić rzeczywiste zapotrzebowanie na jod i uniknąć ewentualnego nadmiaru tego pierwiastka w organizmie.
Na rynku dostępne są różne formy suplementów zawierających jod, m.in. tabletki, kapsułki, krople doustne czy syropy z jodem, a wybór formy preparatu zależny jest wyłącznie od naszych preferencji.
