Grypa to jedna z najczęstszych infekcji wirusowych, która każdego roku dotyka miliony osób na całym świecie. Choć zwykle kojarzy się z kilkudniową chorobą, w niektórych przypadkach może prowadzić do groźnych powikłań. Jak rozpoznać grypę typu A i jak ją leczyć?
Grypa typu A - co to jest?
Grypa typu A to jedna z najczęstszych, a jednocześnie najgroźniejszych odmian grypy. Wywołuje ją wirus Influenza A należący do rodziny ortomyksowirusów. Charakteryzuje się on dużą zmiennością genetyczną; to właśnie ten typ wirusa stoi za corocznymi epidemiami sezonowymi.
Wirus grypy typu A rozprzestrzenia się przede wszystkim drogą kropelkową, tj. podczas kaszlu, kichania czy nawet zwykłej rozmowy. Do zakażenia może dojść także przez kontakt pośredni, np. dotykanie tych samych klamek czy przedmiotów. Infekcja rozwija się szybko, a okres wylęgania trwa zazwyczaj od 1 do 4 dni.
Wirus grypy typu A występuje w różnych podtypach, które oznacza się na podstawie białek znajdujących się na jego powierzchni: hemaglutyniny (H) i neuraminidazy (N). Zmienność tych białek powoduje, że wirus łatwo mutuje, a w efekcie co roku konieczne jest dostosowywanie składu szczepionek przeciwko grypie do aktualnie krążących szczepów.
Grypa typu A u części osób przebiega łagodnie, ale w niektórych przypadkach wiąże się z ryzykiem ciężkich powikłań. Najbardziej narażone są dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi.
Grypa typu A - objawy
Objawy grypy typu A pojawiają się nagle i są zwykle bardziej nasilone niż w przypadku przeziębienia. Do najczęściej obserwowanych dolegliwości należą:
-
Wysoka gorączka - (często powyżej 38°C),
-
Dreszcze i uczucie silnego rozbicia,
-
Ból mięśni i stawów,
-
Ból głowy - często w okolicy czoła i skroni,
-
Suchy, męczący kaszel,
-
Ból gardła i chrypka,
-
Katar i zatkany nos,
-
Ogólne osłabienie, brak apetytu,
-
U niektórych osób także nudności, wymioty i biegunka (częściej u dzieci).
Jak przebiega grypa typu A?
Przebieg grypy typu A zazwyczaj jest gwałtowny i dość charakterystyczny. Po krótkim okresie wylęgania, który trwa od 1 do 4 dni, choroba zaczyna się nagle; pojawia się wysoka gorączka, silne bóle mięśni i stawów, dreszcze oraz uczucie skrajnego osłabienia. Objawy narastają bardzo szybko, często w ciągu kilku godzin, a złe samopoczucie utrzymuje się zwykle przez 5-7 dni.
Kaszel i uczucie osłabienia zazwyczaj nie ustępują wraz z gorączką i mogą utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni po zakończeniu ostrej fazy choroby. U większości osób grypa typu A ma charakter samoograniczający się, co oznacza, że ustępuje samoistnie, jeśli pacjent zadba o odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i regenerację organizmu.
Ile trwa grypa typu A?
Tak jak wspomniano, ostra faza choroby zwykle trwa od 5 do 7 dni, choć niektóre objawy, takie jak zmęczenie, kaszel czy obniżona tolerancja wysiłku, mogą utrzymywać się nawet przez 2-3 tygodnie. U osób starszych, dzieci i pacjentów z chorobami przewlekłymi powrót do pełnej sprawności bywa jeszcze dłuższy.
Jakie są przyczyny grypy typu A?
Za rozwój grypy typu A odpowiada wirus Influenza A - jeden z najlepiej poznanych, ale jednocześnie najbardziej zmiennych wirusów układu oddechowego. Do zakażenia dochodzi głównie podczas bliskiego kontaktu z osobą chorą, gdy wirus przedostaje się do dróg oddechowych wraz z wdychanym powietrzem zawierającym mikroskopijne kropelki wydzieliny. Źródłem infekcji mogą być także wspólne przedmioty, takie jak klamki, telefony czy naczynia, na których wirus utrzymuje się przez pewien czas.
Największe ryzyko infekcji występuje w okresie jesienno-zimowym, kiedy więcej czasu spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach, a kontakt z wirusem jest praktycznie nieunikniony.
Jakie są powikłania grypy typu A?
U większości osób grypa typu A ma łagodny przebieg i ustępuje po kilku dniach przy odpowiednim leczeniu objawowym. Znacznie poważniejsze skutki obserwuje się u osób z grup ryzyka, czyli dzieci, seniorów, kobiet w ciąży i pacjentów z chorobami przewlekłymi (np. układu sercowo-naczyniowego, oddechowego czy metabolicznymi).
W takich przypadkach grypa może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak:
-
Zapalenie płuc (bakteryjne lub wirusowe),
-
Zapalenie oskrzeli, ucha środkowego lub zatok,
-
Nasilenie objawów astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP),
-
Zaostrzenie chorób serca (np. niewydolności, choroby wieńcowej),
-
Zaburzenia neurologiczne, np. zapalenie mózgu czy drgawki u dzieci.
W skrajnych przypadkach, szczególnie u osób osłabionych, grypa typu A może prowadzić do niewydolności oddechowej, a nawet śmierci.
Jak leczyć grypę typu A?
Leczenie grypy typu A zależy od nasilenia objawów, wieku pacjenta oraz obecności chorób towarzyszących. Podstawą leczenia jest leczenie objawowe, które obejmuje odpoczynek w łóżku, picie dużej ilości płynów w celu zapobiegania odwodnieniu oraz stosowanie leków obniżających gorączkę i łagodzących ból mięśni i głowy (np. paracetamol, ibuprofen). W przypadku kaszlu można sięgnąć po syropy przeciwkaszlowe lub wykrztuśne.
W niektórych sytuacjach, zwłaszcza u osób z podwyższonych gryp ryzyka, lekarz może zalecić leki na grypę typu A o działaniu przeciwwirusowym, np. oseltamiwir lub zanamiwir. Preparaty te ograniczają namnażanie wirusa, skracają czas trwania choroby i zmniejszają ryzyko powikłań. Najlepszy efekt stosowania leków uzyskuje się jednak wtedy, gdy zostaną one podane w ciągu pierwszych 48 godzin od wystąpienia objawów.
Szczepionka przeciwko grypie. Kiedy warto ją wykonać?
Najskuteczniejszym sposobem ochrony przed grypą typu A jest szczepienie. Ze względu na to, że wirus grypy A ulega częstym mutacjom, skład szczepionki aktualizowany jest co roku zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia. Wówczas preparat zapewnia ochronę przed wariantami wirusa, które w danym sezonie najczęściej wywołują zachorowania.
Szczepienie przeciw grypie zaleca się wszystkim osobom powyżej 6. miesiąca życia, a szczególnie tym, które znajdują się w grupach podwyższonego ryzyka. Należą do nich dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży, pacjenci przewlekle chorzy (np. na cukrzycę, choroby serca czy płuc), a także osoby z obniżoną odpornością.
W Polsce szczepienia przeciw grypie wykonuje się co roku, najlepiej wczesną jesienią, od września do listopada. W tym okresie ryzyko kontaktu z wirusem zaczyna rosnąć, a podanie szczepionki pozwala zbudować odporność, zanim sezon zachorowań osiągnie szczyt. Zaszczepić można się jednak także później, nawet w trakcie trwania sezonu grypowego.
Sprawdź również, jakie objawy daje grypa typu B. Więcej na ten temat znajdziesz na naszym blogu.
