Grypa to wirusowa choroba zakaźna, na którą choruje około 5-10 proc. dorosłych i 20-30 proc. dzieci. Zgodnie ze statystykami WHO na grypę co roku umiera 250-500 tys. osób. Wzmożoną zachorowalność na grypę obserwuje się szczególnie w sezonie jesiennym, dlatego też część osób, aby ochronić się przed chorobą, decyduje się na szczepienie przeciwko grypie. Co daje szczepienie przeciw grypie i co warto o nim wiedzieć?
Jak działa szczepionka przeciw grypie?
W skład szczepionki na grypę wchodzą przede wszystkim osłabione lub inaktywowane (martwe) wirusy grypy, adiuwanty, które poprawiają odpowiedź układu odpornościowego oraz inne pomocnicze składniki. Po podaniu szczepionki osłabione lub inaktywowane wirusy grypy stymulują układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał przeciwko grypie.
Wówczas w sytuacji, gdy zaszczepiony organizm zostanie narażony na aktywnego wirusa grypy, jego układ odpornościowy będzie w stanie natychmiast zareagować i szybko zwalczyć wirusy. W efekcie szczepienie pozwala ochronić nie tylko przed zachorowaniem, ale i w przypadku choroby, wyraźnie zmniejsza objawy grypy i chroni przed jej poważnymi powikłaniami.
Szczepionka przeciwko grypie - fakty i mity
Każdego roku na grypę chorują miliony osób. Niestety nie przekłada się na to liczbę szczepień, których w Polsce w ostatnich latach wykonuje coraz mniej osób. W sezonie jesienno-zimowym 2023/2024 na grypę zaszczepiło się jedynie 5,5 proc. polskiej populacji. Z czego wynika tak niska liczba osób, które decydują się na szczepienie? Przyjrzyjmy się mitom i faktom na temat szczepień przeciwko grypie.
FAKT: Szczepienie przeciwko grypie powinno być ponawiane co roku
Szczepienie na grypę ma zapewnić ochronę przede wszystkim na cały sezon grypowy, a więc jednorazowe szczepienie daje wysoką ochronę przez około 6-8 miesięcy.
Z racji tego, że wirus grypy cały czas mutuje, skład szczepienia co roku jest aktualizowany, by szczepionka miała jak najwyższą skuteczność. Poza tym wraz z czasem odporność wywołana szczepionką słabnie, w związku z czym, zaleca się, aby szczepienie na grypę było corocznie powtarzane.
MIT: Po szczepieniu na grypę można zachorować
Szczepionka na grypę zawiera osłabione lub inaktywowane szczepy wirusa, w związku z czym wiele osób uważa, że po przyjęciu szczepionki, można zachorować na grypę. W rzeczywistości nie jest to prawda, ponieważ martwe fragmenty wirusa nie będą w stanie wywołać choroby.
W ciągu kilku dni od szczepienia możemy jednak doświadczyć tzw. reakcji poszczepiennej, która objawia się bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem w miejscu podania szczepienia oraz objawami, które mogą przypominać przeziębienie, tj. gorączką, osłabieniem, bólami mięśni. Objawy te natomiast powinny zniknąć w ciągu około 3 dni od szczepienia.
MIT: Szczepionka nie chroni przed zachorowaniem na grypę
Szacuje się, że 40-70 proc. zaszczepionych osób ma zapewnioną ochronę przed zachorowaniem na grypę. Szczepienie chroni również przed silnymi objawami grypy oraz jej powikłaniami, które mogą skutkować wieloma poważnymi problemami zdrowotnymi. Skuteczność szczepionki na grypę zależna będzie także od wieku pacjenta i jego stanu zdrowia.
MIT: Po przechorowaniu grypy nie trzeba się szczepić
Grypą możemy zarazić się kilkukrotnie, dlatego to, że już raz na nią zachorowaliśmy, nie oznacza, że teraz nasz organizm będzie chroniony. Co więcej, wirus grypy cały czas mutuje, w związku z czym, w kolejnym sezonie możemy zachorować na wirus grypy o innej mutacji. Podsumowując, przechorowanie grypy nie chroni nas przed ponownym zachorowaniem.
FAKT: Szczepienie powinny wykonać osoby z wysokiego ryzyka
Choć szczepienie na grypę może wykonać każdy, kto chce zadbać o swoje zdrowie i ochronić się przed zachorowaniem, to na szczepienie w szczególności powinny zdecydować się osoby, które są w grupie wysokiego ryzyka wystąpienia groźnych powikłań grypy.
Szczepienie przeciwko grypie zaleca się wykonać przede wszystkim u:
- osób po 65. roku życia,
- kobiet w ciąży,
- dzieci poniżej 5. roku życia,
- osób z chorobami płuc, niewydolnością serca, cukrzycą,
- osób z nadwagą lub otyłością,
- osób po transplantacji narządów,
- osób z osłabioną odpornością.
FAKT: Grypa jest poważną i groźną chorobą
Wiele osób nie decyduje się na szczepienie przeciwko grypie, będąc przekonanym, że grypa jest zwykłym przeziębieniem, które w ciągu kilku dni minie i “nic” po nim nie pozostaje. I choć objawy grypy w większości mijają po około 1-2 tygodniach, to niekiedy mogą ona powodować szereg powikłań, będących zagrożeniem nawet dla naszego życia.
Powikłania i skutki grypy to m.in.:
- zaostrzenie chorób przewlekłych, takich jak np. astma,
- zapalenie płuc,
- powikłania sercowe, np. zapalenie mięśnia sercowego, osierdzia,
- powikłania neurologiczne, np. zapalenie mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych,
- wtórne infekcje bakteryjne.
Powikłania te mogą w szczególności pojawić się u osób będących w grupie podwyższonego ryzyka.
FAKT: Na grypę można szczepić się cały rok
Lekarze zalecają, aby szczepienie na grypę wykonywać przed okresem wzmożonej zachorowalności, a więc na przełomie września i października. Nie oznacza to jednak, że jeżeli zdecydujemy się na szczepienie później, to nie będziemy mogli go wykonać. Szczepionkę przeciwko grypie możemy przyjąć cały rok, w dowolnym miesiącu.
Szczepienie na grypę - przeciwwskazania
Głównym przeciwwskazaniem do szczepienia przeciwko grypie jest ciężka reakcja anafilaksyjna (alergiczna) na jakikolwiek składnik szczepionki. Przeciwwskazania do szczepienia na grypę to m.in.:
- uczulenie na białko jaja kurzego w stopniu anafilaksji,
- alergia na jakikolwiek inny składnik szczepionki,
- poważne niepożądane odczyny po poprzednim szczepieniu przeciwko grypie,
- choroba o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu z gorączką, lub bez gorączki - wówczas zaleca się opóźnić szczepienie do czasu ustąpienia objawów.
Bezpłatne szczepienia przeciwko grypie - kto może skorzystać?
W sezonie 2023/2024 z bezpłatnego szczepienia przeciwko grypie mogli skorzystać seniorzy po ukończeniu 65. roku życia, dzieci i młodzież poniżej 18. roku życia oraz kobiety w ciąży. Pozostałe osoby w wieku od 18. do 64. roku życia mogą otrzymać refundację na szczepienie w wysokości 50 proc Aby skorzystać z refundacji, konieczne jest jednak posiadanie ważnej recepty od lekarza.
Nie wiesz, czy to przeziębienie, grypa czy Covid? Sprawdź, jak odróżnić objawy!
