Zespół cieśni nadgarstka to najczęściej występujący rodzaj neuropatii uciskowej. Polega na długotrwałym ucisku nerwu pośrodkowego w okolicy nadgarstka. Sprawdź, jakie są przyczyny i objawy oraz dostępne metody leczenia tej bolesnej dolegliwości.
Czym jest zespół cieśni nadgarstka?
Zespół cieśni nadgarstka jest schorzeniem spowodowanym uciskiem na nerw pośrodkowy, który odpowiada za czucie i ruch części dłoni oraz palców. W nadgarstku znajduje się tzw. kanał nadgarstka – wąska przestrzeń utworzona przez kości i więzadła. Przechodzą przez nią ścięgna odpowiedzialne m.in. za ruch palców. Ponieważ ta przestrzeń jest bardzo ograniczona, nawet niewielki obrzęk może powodować ucisk nerwu i wywoływać dolegliwości takie jak drętwienie i mrowienie palców, ból dłoni oraz osłabienie siły chwytu, szczególnie w obrębie kciuka, palca wskazującego i środkowego.
Dolegliwości często nasilają się w nocy, ponieważ podczas snu dochodzi do długotrwałego zginania nadgarstka, a krążenie krwi ulega spowolnieniu, co sprzyja obrzękowi i zwiększa ucisk na nerw.
Zespół cieśni nadgarstka – objawy
Do najczęstszych objawów zespołu cieśni nadgarstka należą:
- mrowienie i drętwienie kciuka, palca wskazującego i środkowego
- ból nadgarstka
- ból promieniujący do dłoni lub przedramienia
- uczucie „prądu” w palcach
- osłabienie siły chwytu
- trudności w precyzyjnych ruchach dłoni
- wypadanie przedmiotów z ręki
- nasilenie objawów w nocy lub nad ranem
Zespół cieśni nadgarstka – przyczyny
Zespół cieśni nadgarstka rozwija się najczęściej w wyniku długotrwałego ucisku nerwu pośrodkowego, który może być spowodowany przeciążeniem, obrzękiem tkanek lub chorobami ogólnoustrojowymi. Do najczęstszych przyczyn należą:
Długotrwałe przeciążenie dłoni i nadgarstka – powtarzalne ruchy prowadzą do podrażnienia i obrzęku tkanek.
Praca przy komputerze – pisanie na klawiaturze i używanie myszki wiążą się z wykonywaniem powtarzających się ruchów zginania nadgarstków lub unoszenia ręki, co sprzyja uciskowi nerwu w obrębie kanału nadgarstka.
Praca fizyczna – szczególnie czynności wymagające powtarzających się, jednakowych ruchów palców i nadgarstka lub siłowych ruchów dłoni.
Ciąża i zatrzymanie wody w organizmie – obrzęki tkanek mogą zmniejszać przestrzeń w wąskim kanale nadgarstka.
Złamania kości nadgarstka – urazy i złamania nadgarstka mogą prowadzić do obrzęku, powstania zrostów lub zmian strukturalnych, co sprzyja uciskowi nerwu pośrodkowego. Objawy zespołu cieśni nadgarstka mogą pojawić się bezpośrednio po urazie lub rozwinąć się z opóźnieniem.
Wystąpieniu zespołu cieśni nadgarstka sprzyjają także takie choroby jak:
- cukrzyca – zwiększa ryzyko uszkodzenie nerwów i zaburzenia krążenia,
- niedoczynność tarczycy – zwiększa skłonność do obrzęków,
- reumatoidalne zapalenie stawów – przewlekły stan zapalny w obrębie stawów i tkanek.
Zespół cieśni nadgarstka – diagnoza
Diagnostyka zespołu cieśni nadgarstka rozpoczyna się od wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego, podczas którego lekarz ocenia nasilenie zgłoszonych przez pacjenta objawów. W tym celu często wykorzystuje się proste testy kliniczne, takie jak np. test Phalena czy test Tinela polegające na opukiwaniu nerwu i zginaniu nadgarstka.
W przypadku niejednoznacznych objawów, nasilonych dolegliwości lub przed planowanym leczeniem zabiegowym, lekarz może zlecić badanie USG, które umożliwia ocenę budowy nerwu pośrodkowego oraz ewentualne przyczyny jego ucisku lub badanie EMG (elektromiografia) pozwalające ocenić stopień uszkodzenia nerwu. W rzadszych przypadkach, zwłaszcza przy podejrzeniu innych przyczyn dolegliwości lub zmian pourazowych, zaleca się wykonanie rezonansu magnetycznego.
Wczesna diagnostyka ma kluczowe znaczenie, ponieważ nieleczony zespół cieśni nadgarstka może prowadzić do trwałych zaburzeń czucia, zaniku mięśnia kłębu kciuka lub osłabienia funkcji dłoni.
Leczenie zespołu cieśni nadgarstka
Metody leczenia zespołu cieśni nadgarstka zależą od stopnia zaawansowania choroby oraz czasu jej trwania. Jak wygląda leczenie?
Leczenie zachowawcze
Leczenie zachowawcze stosuje się przede wszystkim w początkowych stadiach zespołu cieśni nadgarstka. Polega ono na ograniczeniu przeciążeń nadgarstka, modyfikacji codziennych nawyków oraz czasowym unieruchomieniu ręki, najczęściej przy pomocy ortezy. Uzupełnieniem terapii bywa fizjoterapia oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia, które pomagają zmniejszyć dolegliwości i zapobiegać ich nawrotom.
Leczenie objawowe
W leczeniu objawowym ważną rolę odgrywa wsparcie farmaceutyczne. Najczęściej stosuje preparaty do stosowania miejscowego w postaci żelów lub maści zawierające m.in. niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które pomagają złagodzić objawy bólowe i zmniejszyć stan zapalny. Pomocne są również składniki jak mentol czy kamfora, a także wyciągi roślinne wspierające regenerację tkanek (np. arnika).
Leczenie operacyjne
W przypadku zaawansowanego zespołu cieśni nadgarstka lub gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, konieczne może być leczenie zabiegowe. Obejmuje ono iniekcje sterydowe zmniejszające obrzęk i ucisk nerwu lub operację, której celem jest trwałe usunięcie przyczyny ucisku nerwu. Zabieg polega na nacięciu więzadła poprzecznego nadgarstka, które zamyka kanał nadgarstka, przez co zmniejsza się ciśnienie w jego obrębie.
Zespół cieśni nadgarstka – ćwiczenia i rehabilitacja
W terapii zespołu cieśni nadgarstka istotną rolę odgrywa rehabilitacja, oparta m.in. na ćwiczeniach rozciągających oraz prawidłowej postawie dłoni podczas pracy przy biurku, co pomaga zmniejszyć nieprzyjemne doznania w okolicy nadgarstków.
Rehabilitacja obejmuje również naukę prawidłowych nawyków ruchowych oraz ergonomię miejsca pracy, co zmniejsza ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka.
Zespół cieśni nadgarstka – kiedy zgłosić się do lekarza?
Do lekarza warto zgłosić się, gdy niepokojące objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, nasilają się mimo leczenia domowego, a także wtedy, gdy pojawia się coraz silniejszy ból i drętwienie dłoni. Konsultacja medyczna jest szczególnie ważna w przypadku osłabienia siły chwytu lub trudności w wykonywaniu codziennych czynności, ponieważ wczesna diagnoza pozwala uniknąć trwałych powikłań.
FAQ
Jakie są objawy zespołu cieśni nadgarstka?
Objawy cieśni nadgarstka obejmują najczęściej drętwienie i mrowienie kciuka, palca wskazującego i środkowego; ból nadgarstka oraz dłoni, a także osłabienie siły chwytu.
Co powoduje zespół cieśni nadgarstka?
Zespół cieśni nadgarstka często jest wynikiem przeciążenie dłoni, powtarzalnych ruchów nadgarstka, pracy przy komputerze, urazów oraz chorób takich jak cukrzyca lub niedoczynność tarczycy. W niektórych przypadkach schorzenie może jednak nie mieć uchwytnej przyczyny.
Jak diagnozuje się zespół cieśni nadgarstka?
Schorzenie diagnozuje się na podstawie wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego, podczas którego ocenia się objawy i ich nasilenie. W razie potrzeby lekarz może zlecić badanie EMG lub USG, a w rzadszych przypadkach rezonans magnetyczny.
Jak leczy się zespół cieśni nadgarstka?
Leczenie zależy od nasilenia objawów i stopnia ucisku nerwu pośrodkowego. We wczesnym stadium stosuje się leczenie zachowawcze, obejmujące ograniczenie przeciążeń, ortezy, rehabilitację oraz leczenie objawowe. W przypadku braku poprawy lub zaawansowania choroby konieczne może być operacja mająca na celu usunięcie przyczyny ucisku na nerw.
Źródła:
- https://www.gov.pl/web/krus/zespol-ciesni-nadgarstka--przyczyny-objawy-profilaktyka
- Eroğlu A., Sarı E., Topuz A. K. i in., Recurrent carpal tunnel syndrome: Evaluation and treatment of the possible causes, „World J Clin Cases.” 2018, nr 6, s. 365-372.
- Teodorski S, Palczewski D, Skowrońska A., Zespół cieśni kanału nadgarstka--etiopatogeneza, diagnostyka, leczenie [Carpal tunnel syndrome: etiology, pathogenesis, diagnosis and treatment], „Wiad Lek.” 1998;51(5-6):284-8.
