Alergie skórne lub pokarmowe wiążą się z ogromnym dyskomfortem dla doświadczających ich małych dzieci. Noworodki i niemowlęta niestety coraz częściej borykają się z reakcjami uczuleniowymi. Jedną z najbardziej powszechnych dolegliwości wieku niemowlęcego jest alergia na białko mleka krowiego. Z naszego artykułu dowiesz się, czym dokładnie jest skaza białkowa, jakie mleko dla dziecka ze skazą białkową wybrać oraz na jakie objawy zwrócić szczególną uwagę, aby jak najszybciej zdiagnozować ten rodzaj uczulenia na pożywienie.
Czym jest skaza białkowa?
Skaza białkowa to termin opisujący nadwrażliwość lub alergię na białka mleka krowiego. Ta dolegliwość dotyka przeważnie noworodków, niemowląt i małych dzieci karmionych mieszankami mlecznymi, ale może wystąpić również u tych karmionych piersią. Najczęstszą przyczyną tego rodzaju alergii jest zaburzona praca systemu immunologicznego, który „traktuje” białko mleka krowiego za groźną substancję i zaczyna ją zwalczać. W efekcie występuje szereg reakcji alergicznych.
Skaza białkowa dotyka ok. 2-3 % niemowląt. Wynika z nie w pełni rozwiniętego i uodpornionego układu pokarmowego. Bardzo często skaza białkowa jest także uwarunkowana genetycznie. Jeżeli alergia na białko mleka krowiego występowała we wczesnym dzieciństwie u obojga rodziców to prawdopodobieństwo, że skaza białkowa pojawi się u ich dziecka, wynosi aż 70%. W przypadku gdy ta dolegliwość dotyczyła tylko jednego z rodziców - 30%, a gdy u żadnego z rodziców nie wystąpił ten problem, to ryzyko pojawienia się jej u dziecka wynosi tylko 5-15%.
Pierwsze objawy skazy białkowej pojawiają się ok. 2 - 3 miesiąca życia i w większości przypadków ustępują samoistnie około 3. roku życia. Tylko w niektórych sytuacjach skaza białkowa utrzymuje się przez całe życie w postaci alergii pokarmowej.
Objawy skazy białkowej
Objawy skazy białkowej widoczne są przeważnie w postaci zmian skórnych, ale mogą dotyczyć także układu oddechowego i pokarmowego. Rodzaj i nasilenie objawów umożliwia sklasyfikowanie przebiegu alergii na białka mleka krowiego jako łagodnej, umiarkowanej i ciężkiej. W najcięższych przypadkach może nawet dojść do wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego (bezpośrednio zagrażającemu życiu) po spożyciu mleka.
Skaza białkowa objawia się głównie zmianami skórnymi na policzkach, czole i za uszami. W bardziej zaostrzonych przypadkach zmiany widoczne są również na tułowiu oraz w zgięciach łokci i kolan. Te zmiany wiążą się dużym dyskomfortem odczuwanym przez dziecko. Do najczęstszych objawów skórnych skazy białkowej należą:
-
rumień,
-
świąd,
-
pokrzywka,
-
ziarnistość skóry,
-
wysypka,
-
nadmierna suchość skóry.
Objawy ze strony układu pokarmowego obejmują:
-
obrzęk warg, języka, podniebienia,
-
świąd jamy ustnej,
-
nudności,
-
kolkowe bóle brzucha,
-
refluks żołądkowo-przełykowy,
-
wymioty,
-
biegunka.
Jak wygląda leczenie skazy białkowej?
Leczenie skazy białkowej wymaga odpowiedniej pielęgnacji zmian skórnych oraz wprowadzenia właściwej diety eliminacyjnej dla dziecka i matki, kiedy maluszek jest karmiony piersią. W przypadku niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym konieczna jest zmiana formuły na specjalistyczną, dedykowaną alergikom.
Mama karmiąca piersią dziecko z alergią pokarmową lub dziecko, u którego stwierdzono skazę białkową, muszą wykluczyć z diety wszystkie produkty zawierające białka mleka krowiego, koziego i owczego. Należy zatem zrezygnować z wszystkich rodzajów mleka oraz jego przetworów (maślanka, kefir, jogurt, sery, śmietana), ale również z lodów, masła czy z margaryny. Białka mleka krowiego są częstym dodatkiem do m.in. pizzy, naleśników, wyrobów cukierniczych, budyniów, czekolady i produktów czekoladopodobnych, chipsów, sosów, przetworów mięsnych oraz wędlin. Dlatego podczas stosowania diety eliminacyjnej należy uważnie analizować składy kupowanych produktów i unikać tych z kazeiną, hydrolizowaną kazeiną, laktozą, masą mleczną, serwatką, słodzikiem syropu serwatkowego.
Na pierwsze efekty diety bezmlecznej należy poczekać ok. 3-4 tygodni. Natomiast jeżeli pomimo wprowadzenia ograniczeń żywieniowych objawy nadal się utrzymują, trzeba poszukać ich innej przyczyny.
Czasami w przypadku skazy białkowej lub przy innych alergiach pokarmowych zaleca się stosowanie doustnych, lub wziewnych leków antyhistaminowych. Jednak o ich wprowadzeniu może jedynie zadecydować lekarz alergolog po przeprowadzonych wcześniej badaniach diagnostycznych.
Objawy skórne skazy białkowej (suchość, świąd i zaczerwienienie) można łagodzić za pomocą odpowiednich kosmetyków dla dzieci zawierających emolienty. Pozwolą one utrzymać właściwy poziom nawilżenia i natłuszczenia skóry, zredukują dokuczliwy świąd i podrażnienia oraz wzmocnią barierę ochronną naskórka.
Skaza białkowa u niemowląt - jakie mleko wybrać?
W związku z ogromnym wyborem mleka modyfikowanego przeznaczonego dla dzieci z różnymi dolegliwościami, poniżej znajdziesz najważniejsze rozróżnienie mieszanek mlecznych dla alergików. Obejmują one zarówno mleko początkowe (1), jak i kolejne (2, 3 itd.). Dzięki temu poznasz odpowiedź na pytanie, jakie mleko podawać przy skazie białkowej?
Mleko hipoalergiczne HA
Mleko hipoalergiczne oznaczone symbolem HA (hypoallergenic) przeznaczone jest dla dzieci, u których stwierdzono alergię pokarmową. Rekomenduje się je również w przypadku niemowląt i noworodków, których mamy borykają się z atopią lub uczuleniem, lub których rodzice w okresie dziecięcym doświadczyli skazy białkowej. Karmiąca mama, stosująca dietę eliminacyjną może nie być w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb odżywczych dziecka. Mleko HA jest opracowane tak, aby dostarczyć maluchowi niezbędnych składników.
Mleko hipoalergiczne HA jest dla dzieci łatwiej przyswajalne, przez co rzadziej wywołuje reakcje uczuleniowe. Jednak nie eliminuje całkowicie ryzyka ich wystąpienia. Mleko hipoalergiczne nie zawiera najczęściej spotykanych alergenów, w tym m.in. białka mleka krowiego.
Pamiętaj jednak, że mieszanki HA nie nadają się dla dzieci z już rozpoznaną alergią na białka mleka krowiego.
Mieszanki mlekozastępcze
Mieszanki mlekozastępcze to preparaty przeznaczone dla dzieci ze stwierdzoną alergią na białka mleka krowiego. Wśród nich można wyróżnić:
-
mieszanki na bazie mleka krowiego o znacznym stopniu hydrolizy białek. Takie mleko jest tolerowane przez ok. 90 % maluchów cierpiących na skazę białkową.
-
mieszanki elementarne (AAF) zawierają jedynie aminokwasy pozbawione białek mleka krowiego.
-
mieszanki sojowe (SF) dedykowane są dla niemowląt powyżej 6. miesiąca życia. Stosowane są szczególnie w przypadku, gdy dziecko nie toleruje wysokich hydrolizatów. Jednak nawet 10% dzieci z alergią na mleko ma również uczulenie na soję, która dodatkowo utrudnia wchłanianie wapnia i cynku z pożywienia.
-
mieszanki na bazie mleka krowiego o niskim stopniu hydrolizy białek i obniżonej zawartości laktozy. Stosowane są w profilaktyce alergii pokarmowej u dzieci, u których istnieje wysokie ryzyko jej rozwoju.
U dzieci z nieznacznymi lub umiarkowanymi objawami alergii stosuje się najczęściej mieszanki z pierwszej grupy. Mieszanki elementarne zalecane są w przypadku silnej lub złożonej alergii oraz, gdy mieszanki o znacznym stopniu hydrolizy nie powodują ustąpienia objawów alergii.
O wyborze konkretnego rodzaju mieszanki zawsze decyduje lekarz pediatra lub alergolog.
