Uczulenie na nikiel dotyka bardzo wielu osób bez względu na płeć, dzieci i dorosłych. Nikiel to jeden z najczęściej uczulających metali, który znajduje się w wielu przedmiotach codziennego użytku. Kontakt z nim może prowadzić do silnych reakcji alergicznych, takich jak wysypka, swędzenie czy stany zapalne skóry. U niektórych osób nawet spożywanie produktów zawierających nikiel wywołuje uciążliwe objawy. Jak rozpoznać uczulenie na nikiel, czego unikać i w jaki sposób łagodzić skutki alergii? O tym wszystkim przeczytasz w poniższym artykule.
Czym jest nikiel?
Nikiel to srebrzystobiały metal o wysokiej odporności na korozję. Z tego powodu jest szeroko wykorzystywany w przemyśle. Występuje naturalnie w skorupie ziemskiej i jest jednym z najczęściej używanych metali w produkcji stali nierdzewnej, stopów, monet, biżuterii, baterii, części garderoby (klamry pasków, metalowe guziki jeansów), a także w niektórych kosmetykach, żywności i produktach codziennego użytku.
Chociaż nikiel jest pierwiastkiem naturalnie występującym w środowisku, jest zaliczany do silnych alergenów wywołujących tzw. alergię kontaktową (nazywaną też kontaktowym zapaleniem skóry lub wypryskiem kontaktowym) objawiającą się m.in. zaczerwienieniem, swędzeniem czy wysypką w miejscach kontaktu skóry z tym metalem. Na ryzyko rozwoju alergii na nikiel szczególnie narażone są osoby z atopowym zapaleniem skóry (AZS), ponieważ mają osłabioną barierę ochronną skóry.
Uczulenie na nikiel – przyczyny
Alergia na nikiel to reakcja nadwrażliwości układu odpornościowego na kontakt z tym metalem. Do głównych przyczyn reakcji alergicznej można zaliczyć:
Częsty kontakt z przedmiotami zawierającymi w swoim składzie nikiel
Nikiel jest obecny w wielu przedmiotach codziennego użytku, takich jak:
-
Biżuteria (kolczyki, pierścionki, zegarki)
-
Metalowe guziki, zamki błyskawiczne, klamry pasków
-
Monety i klucze
-
Telefony komórkowe i laptopy
-
Sztućce i naczynia kuchenne
Długotrwały kontakt z alergenem może prowadzić do rozwoju alergii, nawet jeśli początkowo nie było reakcji uczuleniowej.
Predyspozycje genetyczne
Niektóre osoby mają większą skłonność do alergii ze względu na uwarunkowania genetyczne. Jeśli w rodzinie występowały alergie skórne, ryzyko uczulenia na nikiel jest większe.
Przebyty kontaktowy wyprysk alergiczny
Osoby, które doświadczały już problemów z alergiami skórnymi, np. z powodu innych metali czy kosmetyków, są bardziej podatne na uczulenie na nikiel.
Osłabiona bariera skórna
Osoby z suchą, wrażliwą lub uszkodzoną skórą są bardziej narażone na przenikanie jonów niklu do organizmu i reakcję alergiczną.
Alergia na nikiel rozwija się stopniowo – organizm najpierw się uczula, a następnie zaczyna reagować na kontakt z metalem. Jest to jedno z najczęstszych obok alergii pokarmowych uczuleń, a jego objawy mogą utrzymywać się nawet przez całe życie.
Uczulenie na nikiel – objawy
Objawy uczulenia na nikiel można podzielić na następujące grupy:
Objawy skórne (kontaktowe)
-
Świąd i zaczerwienienie skóry
-
Rumień
-
Wysypka grudkowo-pęcherzykowa
-
Suchość i łuszczenie się skóry
-
Pęknięcia i nadżerki
-
Pieczenie i ból w miejscu kontaktu z niklem
Skórne reakcje alergiczne na nikiel mogą występować z różnym natężeniem i obejmować różne części ciała. Mogą pojawić się również symptomy podobne jak przy alergii na pylenie roślin czy sierść zwierząt. Należą do nich:
Objawy ogólnoustrojowe (występujące u osób z nadwrażliwością na nikiel w pokarmach)
Przewlekłe objawy przy długotrwałym kontakcie z alergenem
Objawy uczulenia pojawiają się zwykle od 12 do 48 godzin po kontakcie z niklem i mogą utrzymywać się przez kilka dni, a nawet tygodni.
Uczulenie na nikiel – jak leczyć?
Rozpoznaniem uczelnia na nikiel jest wywiad lekarski i dodatni wynik płatkowych testów skórnych. Alergia na nikiel to schorzenie przewlekłe, zasadniczo niemożliwe do całkowitego wyleczenia. Można natomiast skutecznie łagodzić dokuczliwe objawy i zapobiegać nasileniom reakcji alergicznej. Jak można ograniczać objawy uczulenia na nikiel?
Unikanie kontaktu z niklem
-
Wybieraj biżuterię oznaczoną jako hipoalergiczna, np. z tytanu, platyny, złota lub srebra (bez domieszek niklu).
-
Unikaj metalowych guzików, zamków błyskawicznych, sprzączek pasków – możesz zakrywać je materiałem lub pokryć bezbarwnym lakierem.
-
Korzystaj z naczyń i sztućców ze szkła, ceramiki, drewna lub plastiku, jeśli masz silną reakcję na nikiel.
-
Wybieraj telefony komórkowe z plastikową obudową lub używaj etui.
-
Sprawdzaj kosmetyki – niektóre cienie do powiek, lakiery do paznokci czy kremy mogą zawierać śladowe ilości niklu.
-
Ograniczaj produkty spożywcze bogate w nikiel, np. czekoladę, orzechy, rośliny strączkowe, pełnoziarniste pieczywo.
-
Wybieraj produkty o niskiej zawartości niklu, np. ryż, ziemniaki, nabiał, jajka, mięso.
Leczenie objawów alergii skórnej
-
Maści sterydowe miejscowe – zmniejszają stan zapalny i świąd.
-
Kremy z inhibitorami kalcyneuryny – alternatywa dla sterydów przy długotrwałym leczeniu.
-
Emolienty i kremy barierowe – wzmacniają skórę i zapobiegają jej wysuszeniu,
-
Kąpiele w płatkach owsianych lub nadmanganianie potasu – łagodzą podrażnienia i zaczerwienienia skóry.
Leki doustne
-
Leki przeciwhistaminowe (np. loratadyna, cetyryzyna) – zmniejszają swędzenie i wysypkę.
-
Suplementacja witaminy C – może ograniczyć wchłanianie niklu w organizmie.
-
W ciężkich przypadkach terapia immunosupresyjna (np. cyklosporyna, metotreksat) – stosowana przy przewlekłej, ciężkiej egzemie.
Nie jest możliwe trwałe wyleczenie alergii na nikiel, ale dzięki odpowiedniej pielęgnacji skóry, unikaniu kontaktu z alergenem i łagodzeniu objawów uczulenia można znacząco poprawić komfort życia
Czego unikać przy alergii na nikiel?
1. Przedmioty codziennego użytku
-
Biżuteria – zwłaszcza kolczyki, pierścionki, zegarki, bransoletki i naszyjniki (jeśli nie są hipoalergiczne).
-
Metalowe guziki, zamki błyskawiczne, klamry pasków, zatrzaski – mogą powodować reakcje skórne.
-
Monety – zawierają domieszki niklu.
-
Klucze i breloczki – często wykonane z metali zawierających nikiel.
-
Telefon komórkowy i laptopy – metalowe obudowy mogą powodować podrażnienia rąk i twarzy.
-
Okulary metalowe – zwłaszcza oprawki i zauszniki (wybierz plastikowe lub tytanowe).
-
Sztućce i naczynia metalowe – unikaj stalowych garnków, jeśli masz silną alergię.
2. Produkty spożywcze bogate w nikiel (dla osób z nadwrażliwością pokarmową)
-
Czekolada i kakao
-
Orzechy (laskowe, ziemne, nerkowce, migdały)
-
Rośliny strączkowe (soja, soczewica, fasola, ciecierzyca)
-
Pełnoziarniste produkty zbożowe (razowy chleb, otręby, płatki owsiane)
-
Warzywa (szpinak, sałata, cebula, pomidory, brokuły)
-
Herbata czarna i zielona
-
Ryby i owoce morza
3. Środki czystości i chemia domowa
Jak unikać niklu?
-
Wybieraj hipoalergiczne materiały – tytan, platyna, złoto, ceramika, plastik.
-
Stosuj barierowe lakiery do metalu (np. lakier bezbarwny do paznokci) na guziki czy klamry.
Sprawdzaj skład kosmetyków – wybieraj te z atestem „bez niklu” („Nickel tested”).
