Wzrost masy ciała, mimo braku zmian w sposobie odżywiania, to sygnał, którego nie należy bagatelizować. Powody mogą być bowiem różne: od nieregularnych posiłków, przez zaburzenia hormonalne, po skutki uboczne leczenia. Jakie mogą być przyczyny tycia bez powodu?
Jakie są powody przybierania na wadze? Przyczyny tycia
Zasadniczo tyjemy wtedy, gdy dostarczamy organizmowi więcej energii, niż jest on w stanie zużyć, czyli gdy nasz bilans kaloryczny jest dodatni. Oznacza to, że wtedy spożywamy więcej kalorii, niż wynosi nasze faktycznie zapotrzebowanie energetyczne; w takich warunkach nadmiar energii magazynowany jest w postaci tkanki tłuszczowej.
Zdarza się jednak, że przyrost masy ciała może pojawiać się również u osób, które nie przekraczają swojego zapotrzebowania kalorycznego lub wręcz dbają o zdrową dietę i aktywność fizyczną. Wzrost masy ciała może być bowiem wynikiem wielu czynników, które nie zawsze będą oczywiste lub bezpośrednio powiązane z dietą.
Nieregularne jedzenie a tycie
Pomijanie śniadań, długie przerwy między posiłkami lub jedzenie o zmiennych porach dnia zaburzają pracę układu hormonalnego oraz nasz metabolizm. Organizm, który nie otrzymuje energii w równych odstępach czasu, żeby zabezpieczyć się przed kolejnymi okresami niedoboru, zaczyna gromadzić zapasy w postaci tkanki tłuszczowej.
Co więcej, osoby jedzące nieregularnie częściej sięgają po kaloryczne przekąski, zwłaszcza wieczorem, co niestety sprzyja powstawaniu nadwyżki energetycznej. Nieregularne jedzenie wpływa także na poziom insuliny oraz hormonów odpowiedzialnych za uczucie głodu i sytości, co może prowadzić do niekontrolowanego apetytu.
Badania potwierdzają, że regularność posiłków pomaga utrzymać stabilny poziom cukru we krwi, ogranicza podjadanie i wspiera utrzymanie prawidłowej masy ciała.
Stres a tycie
Stres jest jednym z czynników, które mogą znacząco wpływać na przybieranie na wadze. W sytuacji przewlekłego napięcia organizm zwiększa wydzielanie kortyzolu, hormonu stresu, który sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicach brzucha. W literaturze określa się to czasem mianem “brzucha kortyzolowego” lub “brzucha stresowego”, czyli charakterystycznego nagromadzenia tłuszczu na brzuchu wynikającego z działania kortyzolu.
Podwyższony poziom tego hormonu może również nasilać apetyt na produkty wysokokaloryczne, słodkie i tłuste, co będzie prowadzić do nadmiernego spożycia kalorii. Stres zaburza dodatkowo równowagę innych hormonów regulujących uczucie głodu i sytości.
W efekcie może to powodować sięganie po jedzenie jako formę radzenia sobie z napięciem emocjonalnym. U wielu osób stres prowadzi bowiem do tzw. jedzenia emocjonalnego, czyli spożywania posiłków bez uczucia głodu, jedynie po to, by złagodzić napięcie lub poprawić nastrój.
Choroby i zaburzenia sprzyjające przybieraniu na wadze
W niektórych przypadkach tycie może być związane z zaburzeniami hormonalnymi, chorobami przewlekłymi lub innymi problemami zdrowotnymi. Zwiększoną tendencję do tycia obserwuje się w przebiegu:
-
Niedoczynności tarczycy - spowolniony metabolizm powoduje, że organizm spala mniej energii, co sprzyja gromadzeniu tkanki tłuszczowej nawet przy niewielkim nadmiarze kalorii,
-
Insulinooporności i cukrzycy typu 2 - zaburzenia gospodarki węglowodanowej prowadzą do wahań poziomu glukozy i insuliny, co może zwiększać apetyt i powodować magazynowanie tłuszczu,
-
Zespołu policystycznych jajników (PCOS) - zaburzenia hormonalne u kobiet mogą prowadzić do wzrostu masy ciała, zwłaszcza w okolicy brzucha,
-
Depresji i innych zaburzeń psychicznych - niektóre choroby psychiczne, a także związane z nimi leki, mogą powodować zwiększony apetyt i spowolnienie metabolizmu,
-
Chorób przewlekłych, takich jak niewydolność serca, choroby nerek czy wątroby - zaburzenia w funkcjonowaniu tych narządów mogą prowadzić do zatrzymywania wody w organizmie i wzrostu masy ciała,
-
Zaburzeń snu - przewlekły niedobór snu zaburza wydzielanie hormonów regulujących apetyt, co sprzyja nadmiernemu jedzeniu i tyciu.
Leki mogące powodować tycie
Zwiększenie masy ciała może być także skutkiem ubocznym terapii, wpływającym na apetyt, gospodarkę hormonalną lub przemianę materii. Do najczęściej wymienianych grup leków, które mogą powodować tycie, należą:
-
Leki przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne - niektóre preparaty z tych grup mogą zwiększać apetyt, powodować retencję wody lub spowalniać metabolizm,
-
Sterydy (glikokortykosteroidy) - przewlekłe stosowanie tych leków zwiększa apetyt i sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicy brzucha i twarzy,
-
Leki przeciwpadaczkowe - niektóre z nich, jako efekt uboczny, mogą powodować wzrost masy ciała,
-
Leki stosowane w terapii cukrzycy (np. insulina) - mogą zwiększać tendencję do gromadzenia tkanki tłuszczowej,
-
Hormonalne środki antykoncepcyjne - u części kobiet mogą prowadzić do retencji wody lub zmian apetytu, co przekłada się na przyrost masy ciała,
-
Beta-blokery - stosowane w leczeniu nadciśnienia i chorób serca, mogą nieznacznie spowalniać metabolizm i utrudniać redukcję masy ciała.
W przypadku podejrzenia, że stosowany lek wpływa na przyrost masy ciała, nigdy nie należy przerywać leczenia na własną rękę. W takiej sytuacji trzeba skonsultować się z lekarzem, który może rozważyć zmianę preparatu lub zaproponować wprowadzenie dodatkowych zaleceń wspierających kontrolę wagi.
