Nawet drobne skaleczenie może przerodzić się w poważniejszy problem, jeśli zapominamy o prawidłowym odkażeniu rany. Dezynfekcja jest bowiem jednym z kluczowych i najważniejszych etapów pierwszej pomocy. Jak prawidłowo zdezynfekować ranę i dlaczego należy to zrobić?
Dlaczego trzeba dezynfekować rany?
Niezależnie od tego, czy nasza rana to drobne zadrapanie, głębsze rozcięcie czy nawet otarcie, każda rana jest przerwaniem ciągłości skóry. W momencie, gdy nasza skóra zostanie “przerwana”, bariera ochronna skóry przestaje pełnić swoją funkcję. W rezultacie pojawia się “otwarte miejsce”, do którego mogą wnikać bakterie, wirusy czy grzyby.
Zaniedbanie tego kroku może więc prowadzić do rozwoju zakażenia i spowolnienia procesu gojenia. Choć najczęściej zakażenie rany nie jest groźne dla naszego życia, to niekiedy brak lub nieprawidłowe odkażenie uszkodzonej skóry, może skutkować poważnymi konsekwencjami.
Brak dezynfekcji rany może przyczynić się do rozwoju:
-
Ropowicy - ostre zapalenie tkanki podskórnej, które cechuje się szybko narastającym bólem, obrzękiem i gorączką. Nieleczona ropowica może wymagać interwencji chirurgicznej,
-
Czyraków lub ropni - powstają na skutek zakażenia gronkowcem złocistym i objawiają się bolesnymi zaczerwienionymi guzkami wypełnionymi ropą,
-
Tężca - w przypadku głębokich, mocno zabrudzonych oraz braku aktualnego szczepienia może dojść do zakażenia tężcem, który w skrajnych przypadkach może stanowić zagrożenie dla życia,
-
Sepsy - choć jest to stosunkowo rzadki skutek, to jednak jeżeli bakterie z nieleczonej rany przedostaną się do krwiobiegu, mogą doprowadzić do rozwoju sepsy. Sepsa wymaga natomiast natychmiastowej pomocy medycznej, ponieważ nieleczona prowadzi do niewydolności narządów oraz do śmierci.
Jak i czym zdezynfekować ranę?
W pierwszej kolejności umyj ręce wodą z mydłem lub najlepiej zdezynfekuj je środkiem na bazie alkoholu. Jeżeli rana jest rozległa i nie masz czym zdezynfekować rąk, najlepiej załóż jednorazowe rękawiczki. W ten sposób zmniejszysz ryzyko przeniesienia drobnoustrojów na powierzchnię uszkodzonej skóry.
Jeżeli rana jest zabrudzona, np. ziemią, delikatnie przemyj ją letnią wodą lub solą fizjologiczną. Do przemywania rany unikaj używania waty, ponieważ jej włókna mogą pozostać w ranie i tym samym, będą utrudniać gojenie. Do dezynfekcji ran stosuje się natomiast środki o działaniu antyseptycznym, czyli takie, które niszczą drobnoustroje oraz hamują ich namnażanie na powierzchni skóry.
Do najczęściej stosowanych środków antyseptycznych należą:
-
Octenidyna - to jeden z najczęściej stosowanych środków antyseptycznych; jest łagodna dla skory, nie szczypie i nie barwi. Może być z powodzeniem stosowana u dzieci, kobiet w ciąży oraz osób o wrażliwej skórze,
-
Chlorheksydyna - ma silne działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. W odróżnieniu od innych środków długo utrzymuje się na skórze i działa nawet po wyschnięciu. Ze względu na to, że jest silnym środkiem antyseptycznym, przy długotrwałym stosowaniu może powodować podrażnienie,
-
Jodopowidon - działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo i przeciwgrzybiczo; charakteryzuje się ciemną barwą i może brudzić skórę oraz ubrania,
-
Woda utleniona 3% - działa poprzez mechaniczne oczyszczenie rany; na skutek pienienia się pomaga wypłukać zanieczyszczenia i bakterię. Z racji tego, że może uszkadzać zdrowe komórki, polecana jest jedynie do wstępnego oczyszczenia świeżej rany.
Wybrany środek antyseptyczny nanosi się następnie bezpośrednio na skórę - można to zrobić za pomocą jałowego gazika nasączonego preparatem lub rozpylić go na ranę, jeśli środek ma formę sprayu. Po nałożeniu preparatu na ranę zostawiamy go na chwilę, nie osuszamy ani nie zmywamy.
Pielęgnacja rany po odkażeniu
Jeżeli odkażona rana jest niewielka i nie krwawi, najlepiej będzie pozostawić ją bez opatrunku. Kontakt z powietrzem wspiera bowiem proces gojenia i pozwala skórze znacznie szybciej się zregenerować. W przypadku większych ran narażonych na zabrudzenia lub otarcia musimy natomiast zastosować jałowy opatrunek, który zabezpieczony uszkodzoną skórę.
Warto pamiętać, że opatrunek powinniśmy zmieniać codziennie lub częściej, jeżeli stanie się wilgotny, zabrudzony lub zacznie się samoistnie odklejać. Podczas każdej zmiany opatrunku należy delikatnie oczyścić ranę i w razie potrzeby, można ponownie zastosować środek antyseptyczny.
Po odkażeniu i odczekaniu, aż środek antyseptyczny zacznie działać, można nałożyć świeży jałowy opatrunek i zabezpieczyć go plastrem lub bandażem. Jeżeli jednak na ranie pojawiają się objawy zakażenia, takie jak zaczerwienienie, obrzęk, nasilający się ból, ropa lub nieprzyjemny zapach, powinniśmy jak najszybciej udać się do lekarza.
