Wapń jest jednym z najważniejszych minerałów w naszym organizmie, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania wielu układów. Zbyt niskie stężenie wapnia we krwi może więc skutkować poważnymi problemami zdrowotnymi. Jakie są przyczyny niedoboru wapnia i jak leczyć hipokalcemię?
Jaką rolę w organizmie pełni wapń?
Wapń jest przede wszystkim budulcem kości, zębów, naczyń krwionośnych paznokci oraz włosów. Bierze udział w regulacji hormonalnej oraz zachowaniu równowagi organizmu. Odpowiada za pracę mięśni oraz bierze udział w przewodnictwie nerwowym. Wspiera również funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, reguluje rytm serca i ciśnienie krwi.
Wapń bierze udział w wielu bardzo ważnych procesach w naszym organizmie, dlatego jego niedobór może prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji zdrowotnych. Hipokalcemia to stan, w którym stężenie wapnia całkowitego w surowicy krwi wynosi poniżej 2,25 mmol/l i/lub wapnia zjonizowanego poniżej 0,95 mmol/l.
Niedobory wapnia - objawy
Łagodna hipokalcemia może przebiegać bezobjawowo, jednak w miarę pogłębiania się niedoboru, symptomy mogą być coraz bardziej widoczne i poważniejsze. Do objawów niedoboru wapnia zalicza się m.in.:
-
Mrowienie i drętwienie - najczęściej w palcach rąk i stóp, wokół ust oraz na twarzy,
-
Bolesne, mimowolne skurcze mięśni,
-
Drżenie powiek lub kącików ust,
-
Nadwrażliwość na światło (światłowstręt) często połączona ze łzawieniem oczu,
-
Zawroty głowy,
-
Problemy z koncentracją i pamięcią, tzw. “mgła mózgowa”,
-
Przewlekłe zmęczenie, nadmierna senność,
-
Problemy ze snem - trudności z zasypianiem, częste wybudzanie się w nocy, płytki sen,
-
Obniżony nastrój, objawy depresyjne, niepokój, drażliwość.
Długotrwały i poważny niedobór wapnia może także objawiać się:
-
Zaburzeniami rytmu serca - arytmia, nagłe skoki lub spadki ciśnienia, kołatanie serca,
-
Tężyczką - bolesne, długotrwałe skurcze mięśni, dłoni, stóp i twarzy,
-
Napadami drgawkowymi przypominającymi ataki padaczkowe,
-
Skurczami mięśni krtani prowadzącymi do duszności i trudnośnościami w oddychaniu,
-
Zmianami skórnymi - sucha, łuszcząca się skóra,
-
Zwiększoną łamliwością kości - częste złamania, osteoporoza.
Jakie są przyczyny hipokalcemii?
Niedobór wapnia może przede wszystkim wynikać z niedostatecznej podaży tego pierwiastka w diecie. Na niedobory w szczególności narażone są osoby, które stosują dietę wegańską, niskowęglowodanową lub ubogą w nabiał. Wśród pozostałych przyczyn niedoboru wapnia wymienia się:
-
Zaburzenia wchłaniania wapnia - na skutek celiakii, choroby Leśniowskiego-Crohna, chorób jelit itd.,
-
Niedobór witaminy D - upośledza wchłaniania wapnia w jelitach i prowadzi do jego obniżonego poziomu we krwi,
-
Zaburzenia hormonalne - wrodzona lub nabyta niedoczynność przytarczyc, brak przytarczyc,
-
Choroby nerek i wątroby - np. przewlekła niewydolność nerek, marskość wątroby,
-
Niedobór magnezu - magnez jest niezbędny do regulacji poziomu wapnia w organizmie,
-
Zasadowicę oddechową,
-
Stosowanie niektórych leków - np. leków moczopędnych, które prowadzą do zwiększonego wydalania wapnia z moczem,
-
Niektóre choroby - ostre zapalenie trzustki, rabdomioliza itd.
Czym skutkuje niedobór wapnia w organizmie?
Przewlekła hipokalcemia może prowadzić do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu całego organizmu, szczególnie w obrębie układu kostnego, nerwowego, mięśniowego i sercowo-naczyniowego. Skutki długotrwałego niedoboru wapnia mogą różnić się w zależności od wieku, ogólnego stanu zdrowia oraz czasu trwania niedoborów.
Niedobory wapnia są szczególnie niebezpieczne u dzieci. W ich przypadku hipokalcemia może prowadzić do m.in. późnego ząbkowania, próchnicy, deformacji kości, skrzywienia kręgosłupa i kończyn dolnych. U osób dorosłych z kolei, zwłaszcza u kobiet po menopauzie, niedobór wapnia może stać się przyczyną osteoporozy.
Przewlekła hipokalcemia skutkuje również:
-
Osłabieniem kości i zwiększoną podatnością na złamania,
-
Długotrwałym drętwieniem, mrowieniem kończyn, skurczami mięśni i drżeniem powiek,
-
Osłabieniem siły mięśniowej,
-
Bólami stawów i mięśni,
-
Nieregularnym rytmem serca, nieprawidłowym ciśnieniem krwi,
-
Problemami z krzepnięciem krwi,
-
Zaburzeniami metabolicznymi, które mogą zwiększać ryzyko nadciśnienia, otyłości lub cukrzycy typu 2,
-
Zwiększoną podatnością na próchnicę,
-
Nadwrażliwością zębów,
-
Łamliwością paznokci i wzmożonym wypadaniem włosów,
-
Chronicznym zmęczeniem, problemami ze snem.
Jak uzupełnić niedobór wapnia? Leczenie hipokalcemii
Najlepszym sposobem na uzupełnienie wapnia jest spożywanie produktów bogatych w ten pierwiastek. Źródłem wapnia są m.in. produkty mleczne (mleko, sery, jogurty), ryby (sardynki, szprotki), zielone warzywa liściaste, nasiona i orzechy oraz rośliny strączkowe (soja, fasola, soczewica ciecierzyca).
W niektórych przypadkach samo włączenie do codziennego jadłospisu większej ilości produktów bogatych w wapń może jednak nie być wystarczające. W przypadku m.in. celiakii, choroby Leśniowskiego-Crohna czy zapalenia trzustki konieczna może okazać się suplementacja wapnia pod nadzorem lekarza.
Suplementację warto również wprowadzić w sytuacji zwiększonego zapotrzebowania na wapń, m.in. w okresie ciąży, w przypadku osób starszych czy w okresie menopauzy. Przy wyborze suplementu warto jednak zwrócić uwagę na jego formę. Jednymi z najlepiej przyswajalnych form wapnia są cytrynian oraz węglan wapnia.
Warto również pamiętać, że przyswajanie wapnia zależy od obecności witaminy D, która reguluje jego metabolizm i poprawia wchłanianie w jelitach. W związku z tym jako dodatek do suplementacji wapnia zaleca się także rozpocząć suplementację witaminy D.
