Migrena i napięciowy ból głowy to dwie najczęstsze przyczyny dolegliwości bólowych głowy. Różnią się one jednak od siebie zarówno mechanizmem powstawania, jak i objawami oraz sposobem leczenia. Jakie są objawy migreny, a czym charakteryzuje się napięciowy ból głowy? Jak leczyć te dolegliwości?
Jak objawia się migrena?
Migrena to przewlekła choroba neurologiczna, która objawia się charakterystycznymi napadami bólu głowy. Najważniejszą cechą migrenowego bólu głowy jest jego pulsujący charakter; pacjenci często opisują go jako uczucie “bicia serca w głowie”. Ból migrenowy zazwyczaj lokalizuje się jednostronnie, obejmując jedynie połowę głowy, choć niekiedy może również rozprzestrzeniać się na obie strony głowy.
Ból migrenowy zwykle nasila się podczas jakiejkolwiek aktywności fizycznej: nawet chodzenie, schylanie się czy wchodzenie po schodach może potęgować dolegliwości.
Objawy migreny to m.in.:
- Pulsujący ból głowy - zwykle jednostronny, nasilający się przy ruchu,
- Nadwrażliwość na światło - światło może nasilać ból,
- Nadwrażliwość na dźwięki - hałas może nasilać ból,
- Nudności i wymioty - często towarzyszą silniejszym napadom migreny,
- Osłabienie - uczucie spowolnienia, wyczerpania nawet po odpoczynku,
- Trudności z koncentracją.
U części osób migrena występuje z tzw. aurą migrenową, czyli objawami neurologicznymi, które pojawiają się jeszcze przed napadem migreny. Objawy aury migrenowej to m.in. zaburzenia widzenia, uczucie mrowienia w rękach czy trudności z mówieniem. Aura rozwija się stopniowo i zwykle ustępuje przed pojawieniem się bólu głowy.
Jak objawia się napięciowy ból głowy?
Napięciowy ból głowy to najczęstszy rodzaj bólu głowy. Charakterystyczny dla napięciowego bólu głowy jest jego uciskowy charakter, który pacjenci często opisują jako uczucie “ścisku w głowie”. Zazwyczaj lokalizuje się on obustronnie i może obejmować różne obszary głowy jednocześnie, np. okolice czoła, skroni czy potylicy. Napięciowy ból głowy może również promieniować do karku i ramion.
Dolegliwości bólowe pojawiają się zwykle stopniowo, są łagodne lub umiarkowane, a ich natężenie utrzymuje się przez kilka godzin, a czasem nawet dni. Napięciowy ból głowy nie nasila się przy codziennej aktywności i nie towarzyszą mu typowe objawy neurologiczne, takie jak nadwrażliwość na światło czy nudności. Pacjenci często zauważają, że ból pojawia się w okresach zmęczenia, przewlekłego stresu lub braku snu i może towarzyszyć mu uczucie napięcia w obrębie szyi oraz barków.
Migrena a napięciowy ból głowy - różnice
Choć migrena i napięciowy ból głowy często bywają ze sobą mylone, są to dwa różne typy dolegliwości, które różnią się nie tylko charakterem objawów, ale i przyczyną wystąpienia. Mianowicie migrena to ból głowy o podłożu neurologicznym, który wiąże się z nieprawidłową aktywnością ośrodkowego układu nerwowego, podczas gdy napięciowy ból głowy zazwyczaj związany jest z napięciem mięśniowym, stresem oraz długotrwałym przeciążeniem psychicznym.
Migrena w odróżnieniu od napięciowego bólu głowy, występuje napadowo z charakterystycznymi objawami towarzyszącymi tj. światłowstrętem, nudnościami czy wymiotami. Z kolei napięciowy ból głowy ma bardziej przewlekły i równomierny przebieg. W porównaniu do migreny nie utrudnia on aż tak codziennego funkcjonowania i nie nasila się podczas aktywności fizycznej.
W przypadku migreny ból obejmuje w większości przypadków jedną stronę głowy, zaś napięciowy ból głowy prawie zawsze jest obustronny. Dodatkowo u niektórych osób migrenę poprzedza tzw. aura migrenowa, czyli objawy neurologiczne poprzedzające dolegliwości bólowe. W napięciowym bólu głowy aura nigdy nie występuje.
Co na migrenę, a co na ból głowy?
Choć zarówno migrena, jak i napięciowy ból głowy wiążą się z dolegliwościami bólowymi w obrębie głowy, różnią się one przyczyną, mechanizmem powstawania i przebiegiem klinicznym, dlatego wymagają też odmiennego podejścia terapeutycznego.
Jak wygląda leczenie migreny?
Leczenie migreny obejmuje zarówno postępowanie doraźne w trakcie napadu (mające na celu złagodzenie bólu) oraz leczenie profilaktyczne (w celu zmniejszenia liczby napadów i nasilenia bólu u osób z ciężkimi atakami migreny).
W leczeniu doraźnym migreny stosuje się:
- Leki przeciwbólowe - np. ibuprofen, paracetamol, naproksen,
- Leki z grupy tryptanów - wykorzystywane są w umiarkowanych i silnych napadach migreny zwłaszcza wtedy, gdy standardowe środki przeciwbólowe nie przynoszą ulgi,
- Leki przeciwwymiotne - szczególnie przy silnych nudnościach i wymiotach podczas ataku migreny.
Z kolei profilaktyczne leczenie migreny zapobiegające jej napadom opiera się na stosowaniu m.in. beta-blokerów, leków przeciwpadaczkowych, przeciwdepresyjnych lub leków nowej generacji: przeciwciał monoklonalnych.
Aby złagodzić ból głowy w przebiegu migreny, dodatkowo zaleca się:
- Ograniczyć bodźce zewnętrzne - w trakcie napadu przebywaj w cichym, zaciemnionym pomieszczeniu, unikaj intensywnych zapachów i hałasu,
- Unikać wysiłku fizycznego - nawet niewielka aktywność może nasilać ból,
- Schłodzić czoło lub kark - u niektórych osób okłady chłodzące mogą łagodzić dolegliwości bólowe,
- Zadbać o nawodnienie - niedobór płynów może nasilać ból głowy.
Jak radzić sobie z napięciowym bólem głowy?
Leczenie napięciowego bólu głowy będzie natomiast skupiać się przede wszystkim na łagodzeniu dolegliwości bólowych oraz redukcji czynników, które sprzyjają jego nawrotom. W celu złagodzenia napięciowego bólu głowy najczęściej zaleca się stosowanie leków przeciwbólowych bez recepty, takich jak paracetamol, ibuprofen lub naproksen.
Warto jednak pamiętać, że regularne i nadmierne przyjmowanie tych leków może prowadzić do tzw. bólu głowy z nadużywania leków (ból polekowy), dlatego należy stosować je ostrożnie i tylko wtedy, gdy jest to konieczne.
Uzupełnieniem leczenia farmakologicznego w napięciowym bólu głowy są również działania profilaktyczne, takie jak:
- Redukcja stresu i napięcia emocjonalnego - zminimalizowanie stresu na tyle, na ile to możliwe; stosowanie technik relaksacyjnych, trening uważności, ćwiczenia oddechowe, psychoterapia,
- Zadbanie o odpowiednią ilość i jakość snu,
- Regularna aktywność fizyczna - codzienny ruch pomaga rozluźnić mięśni i poprawia ogólną tolerancję na stres,
- Poprawa ergonomii pracy - może zmniejszyć przewlekłe napięcie mięśniowe w obrębie szyi i głowy,
- Ćwiczenia rozciągające szyję, kark i barki - szczególnie ważne u osób spędzających wiele godzin w pozycji siedzącej,
Unikanie nadmiernej ilości kofeiny i ekranów przed snem - nadmiar kofeiny oraz wieczorne korzystanie z urządzeń elektronicznych mogą pogarszać jakość snu i sprzyjać napięciom w obrębie głowy i karku.
