Liszajec zakaźny to jedna z najczęstszych bakteryjnych chorób skóry, która może występować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Ze względu na łatwe przenoszenie i charakterystyczne zmiany skórne wymaga szybkiego rozpoznania oraz odpowiedniego leczenia. Jak się objawia liszajec zakaźny i jak go leczyć?
Czym jest liszajec zakaźny?
Liszajec zakaźny to powierzchowna, bakteryjna choroba skóry o wysokiej zakaźności. Najczęściej wywoływany jest przez gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus) lub paciorkowce (Streptococcus pyogenes). Choroba może występować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, jednak zdecydowanie częściej dotyczy dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
Zmiany skórne rozwijają się w wyniku wniknięcia bakterii przez uszkodzoną barierę naskórkową. Wystarczą drobne urazy, zadrapania, otarcia, ukąszenia owadów czy zmiany zapalne skóry (np. w przebiegu atopowego zapalenia skóry), aby doszło do zakażenia. Bakterie namnażają się w powierzchownych warstwach skóry, prowadząc do powstania charakterystycznych zmian.
Do zakażenia liszajcem dochodzi:
- przez bezpośredni kontakt skóra do skóry z osobą chorą,
- pośrednio, poprzez wspólne używanie ręczników, pościeli, ubrań, zabawek lub innych przedmiotów,
- na skutek autozakażenia, gdy bakterie przenoszone są na inne okolice ciała, np. przez drapanie zmian i dotykanie zdrowej skóry.
Liszajec zakaźny łatwo się rozprzestrzenia, zwłaszcza w skupiskach ludzi, takich jak żłobki, przedszkola czy szkoły. Częściej rozwija się w warunkach sprzyjających namnażaniu bakterii, czyli przy wysokiej wilgotności, podwyższonej temperaturze, obniżonej odporności organizmu lub niewystarczającej higienie skóry.
Choć choroba ma zazwyczaj łagodny przebieg, jej wysoka zakaźność sprawia, że wymaga szybkiego rozpoznania i odpowiedniego leczenia, aby ograniczyć szerzenie się infekcji i skrócić czas trwania objawów.
Jakie objawy daje liszajec zakaźny?
Liszajec zakaźny objawia się przede wszystkim zmianami skórnymi, które mają tendencję do szybkiego szerzenia się i łatwego przenoszenia na inne osoby. Obraz kliniczny choroby może różnić się w zależności od wieku, jednak pewne cechy są wspólne zarówno dla dzieci, jak i dorosłych.
Do typowych objawów liszajca zakaźnego należą:
- pojawienie się drobnych pęcherzyków lub powierzchownych nadżerek na skórze,
- szybkie pękanie pęcherzy i sączenie się treści surowiczej,
- tworzenie się charakterystycznych, żółtawych lub miodowych strupów,
- zaczerwienienie skóry wokół zmian,
- świąd, który sprzyja drapaniu i dalszemu rozsiewaniu zakażenia,
- skłonność zmian do powiększania się i obejmowania kolejnych obszarów skóry,
- zwykle brak objawów ogólnych lub ich niewielkie nasilenie.
U dzieci liszajec zakaźny występuje częściej i zazwyczaj ma bardziej typowy, dynamiczny przebieg. Zmiany skórne pojawiają się szybko i łatwo się rozprzestrzeniają, zwłaszcza przy drapaniu.
U dzieci najczęściej obserwuje się:
- lokalizację zmian w okolicach otworu nosowego, ust oraz na rękach i nogach,
- pojawienie się tzw. liszajca pęcherzowego z większymi, wiotkimi pęcherzami,
- możliwość powiększenia okolicznych węzłów chłonnych.
Jak rozpoznać liszajec zakaźny u dzieci i dorosłych?
Liszajec rozpoznaje się po charakterystycznych zmianach skórnych: pęcherzykach lub nadżerkach, które szybko pękają i tworzą żółtawe, “miodowe” strupy, najczęściej na twarzy, rękach lub nogach.
Jakie są objawy i przebieg choroby?
Choroba objawia się świądem, sączącymi się zmianami i szybkim szerzeniem się ognisk zakażenia. U dzieci przebieg jest zwykle bardziej dynamiczny, u dorosłych zmiany mogą goić się wolniej.
Ile trwa leczenie liszajca i jakie metody są stosowane?
Przy prawidłowym leczeniu liszajec ustępuje zwykle w ciągu 7-10 dni. Stosuje się głównie antybiotyki miejscowe, a przy rozległych lub nawracających zmianach, leczenie doustne.
Jak zapobiegać rozprzestrzenianiu się liszajca?
Kluczowe są higiena rąk, unikanie drapania zmian, stosowanie osobnych ręczników i pościeli oraz ograniczenie kontaktu chorego z innymi do czasu rozpoczęcia leczenia.
Bibliografia / Źródła:
- Nowicki, R. i in. (2002). Skórne infekcje bakteryjne u dzieci. Liszajec zakaźny
- Kuchciak-Brancewicz, M. (2019). Liszajec zakaźny pęcherzowy u dzieci. Dermatologia Praktyczna.
