Przewlekły kaszel to częsta dolegliwość związana z przeziębieniem. Jednak może być również sygnałem o toczącej się w organizmie poważnej chorobie. Jeśli kaszel trwa dłużej niż 8 tygodni, warto skonsultować się z lekarzem, aby ustalić jego przyczynę. Z artykułu dowiesz się, jakie są najczęstsze choroby związane z przewlekłym kaszlem, jak można je leczyć oraz poznasz sprawdzone domowe sposoby na przewlekły kaszel.
Kaszel przewlekły – czym jest?
Kaszel przewlekły to kaszel trwający ponad 8 tygodni u dorosłych lub ponad 4 tygodnie u dzieci. Przewlekły kaszel może być objawem wielu chorób, jednak sam w sobie chorobą nie jest. Może mieć natomiast różne przyczyny, wymagające szczegółowej diagnostyki.
Charakterystyka kaszlu przewlekłego
Kaszel przewlekły może występować o różnych porach dniach i mieć inny charakter. Główne rodzaje kaszlu przewlekłego to:
-
kaszel suchy – bez odkrztuszania flegmy, często podrażniający gardło, występuje np. w przypadku refluksu żołądkowo-przełykowego czy astmy.
-
kaszel mokry (produktywny) – z obecnością plwociny mogący wskazywać na przewlekłą infekcję górnych dróg oddechowych lub choroby płuc.
-
kaszel napadowy – pojawiający się okresowo, np. w wyniku nadreaktywności oskrzeli.
-
kaszel stały lub nasilający się w określonych warunkach – np. kasłanie głównie w nocy może być związane z astmą lub refluksem, a kaszel poranny często występuje u palaczy.
Przyczyny przewlekłego kaszlu
Kaszel jest naturalnym odruchem obronnym podczas wdychania zanieczyszczeń, płynów lub szkodliwych oparów. Większość osób cierpiących na przewlekły kaszel ma bardzo wrażliwy odruch kaszlowy i może reagować np. na zmiany temperatury powietrza, opary czy zapachy takie jak perfumy, czy środki czystości. Do najczęstszych przyczyn występowania kaszlu przewlekłego można zaliczyć:
Choroby układu oddechowego:
Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) – kwaśna treść żołądkowa podrażnia drogi oddechowe, prowadząc do przewlekłego kaszlu.
Palenie tytoniu – długotrwałe podrażnienie błon śluzowych przez dym powoduje kaszel, często określany jako „kaszel palacza".
Nadmierna reaktywność oskrzeli – np. po przebytych infekcjach wirusowych, gdy drogi oddechowe pozostają nadwrażliwe na bodźce.
Niewydolność serca - przewlekły kaszel może towarzyszyć m.in. chorobom układu krążenia takim jak np. niewydolność serca. Do głównych objawów zalicza się duszności i kaszel szczególnie w pozycji leżącej.
Działanie uboczne niektórych leków – np. inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACEI), stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, może wywoływać kaszel jako skutek uboczny.
Przewlekły kaszel – z jakimi chorobami może być związany?
Przewlekły kaszel może być związany z wieloma chorobami, ale najczęstsze i najważniejsze z nich to:
Choroby układu oddechowego
-
Astma oskrzelowa – częsty powód przewlekłego kaszlu, szczególnie gdy towarzyszy mu duszność i świszczący oddech.
-
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – typowa u palaczy, charakteryzuje się kaszlem z odkrztuszaniem plwociny.
-
Rozstrzenie oskrzeli – powoduje przewlekły, produktywny kaszel z dużą ilością wydzieliny.
-
Przewlekłe zapalenie zatok – spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła drażni drogi oddechowe i wywołuje kaszel.
Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD)
Kwaśna treść żołądkowa podrażnia przełyk i drogi oddechowe, wywołując kaszel, szczególnie nocą.
Choroby serca
Niewydolność serca prowadzi do zastoju płynów w płucach, powodując kaszel, zwłaszcza w pozycji leżącej.
Nowotwory płuc
Rak płuc, chłoniaki czy przerzuty do płuc mogą objawiać się przewlekłym, uporczywym kaszlem, często z krwiopluciem.
Co na przewlekły kaszel – domowe sposoby
Domowe sposoby na przewlekły kaszel mogą stanowić wsparcie dla leczenia farmakologicznego i przynieść ulgę w dolegliwościach. Co warto stosować w przypadku kaszlu przewlekłego?
-
inhalacje z soli fizjologicznej lub z wykorzystaniem olejków eterycznych (miętowego, sosnowego, eukaliptusowego, z drzewa herbacianego) stosuje się w celu oczyszczenia dróg oddechowych z nadmiaru wydzieliny, łagodzenia podrażnień i odkrztuszania wydzieliny.
-
dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu poprzez picie dużych ilości płynów (ciepłych herbat z dodatkiem cytryny i miodu, ciepłych soków owocowych, ziołowych herbat z lipy, lukrecji czy prawoślazu, bulionów lub wody niegazowanej) pomaga nawilżyć gardło i zmniejszyć odruch kasłania;
-
stosowanie nawilżaczy powietrza lub wieszanie mokrych ręczników na ciepłych kaloryferach zwłaszcza w sezonie grzewczym zapobiega wysychaniu błon śluzowych;
-
stosowanie płukanek (np. solonych, ziołowych lub specjalnych płukanek na gardło z apteki) pomaga łagodzić podrażnienia i ograniczać odruch kaszlu;
-
picie syropów domowej roboty (np. z cebuli, imbiru czy czosnku) działa przeciwbakteryjnie i skutecznie łagodzi kaszel;
-
miód działa osłaniająco i przeciwzapalnie;
-
wyeliminowanie z otoczenia czynników drażniących lub unikanie kontaktu z nimi.
W przypadku kaszlu mokrego można dodatkowo oklepywać plecy dłonią ułożoną w łódeczkę, aby ułatwić odkrztuszanie oraz zadbać o odpowiednie ułożenie głowy do snu (lekko uniesiona względem tułowia).
Jeśli kaszel nie ustępuje pomimo stosowania domowych metod, należy skonsultować się z lekarzem.
Przewlekły kaszel – kiedy do lekarza?
Należy skonsultować się z lekarzem, jeśli kaszel:
-
Utrzymuje się ponad 8 tygodni u dorosłych lub ponad 4 tygodnie u dzieci.
-
Jest nasilający się lub nie ustępuje mimo stosowania domowych metod.
-
Towarzyszą mu duszności, świszczący oddech lub ból w klatce piersiowej.
-
Występuje krwioplucie (obecność krwi w odkrztuszanej plwocinie).
-
Pojawiają się objawy ogólne, takie jak utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie, gorączka czy nocne poty.
-
Występuje u osób palących lub mających kontakt z substancjami drażniącymi (np. dymem, kurzem, chemikaliami).
Przewlekły kaszel – jakie badania ?
Podstawowe badania diagnostyczne:
-
RTG klatki piersiowej – główne badanie obrazowe wykrywające zmiany zapalne, nowotworowe lub gruźlicze.
-
Spirometria – ocena czynności płuc, pomocna w diagnostyce astmy i POChP.
-
Testy alergiczne – w przypadku podejrzenia kaszlu alergicznego lub astmy.
-
Badanie mikrobiologiczne plwociny – pozwala wykryć infekcje bakteryjne, gruźlicę lub grzybice płuc.
Dodatkowe badania specjalistyczne:
-
Tomografia komputerowa klatki piersiowej – bardziej szczegółowa diagnostyka w przypadku niejasnych wyników RTG.
-
pH-metria przełyku – wykrywa refluks żołądkowo-przełykowy jako przyczynę kaszlu.
-
Bronchoskopia – badanie endoskopowe oskrzeli w celu wykrycia zmian nowotworowych, zwężeń lub ciał obcych.
-
Echokardiografia (USG serca) – w podejrzeniu niewydolności serca jako przyczyny kaszlu.
W zależności od wyników lekarz może skierować pacjenta do pulmonologa, alergologa, gastrologa lub kardiologa w celu dalszej diagnostyki i leczenia.
Przewlekły kaszel – leczenie
Leczenie przewlekłego kaszlu zależy od jego przyczyny. Poniżej znajdują się najczęściej stosowane metody leczenia w poszczególnych chorobach.
Leczenie chorób układu oddechowego:
-
Astma – wziewne kortykosteroidy, leki rozszerzające oskrzela.
-
POChP – leki rozkurczające oskrzela, rehabilitacja oddechowa, tlenoterapia.
-
Zapalenie oskrzeli – leki mukolityczne, fizjoterapia oddechowa.
-
Przewlekłe zapalenie zatok – leki przeciwhistaminowe, sterydy donosowe, płukanie zatok.
Leczenie refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD):
-
Inhibitory pompy protonowej (IPP) – np. omeprazol, pantoprazol.
-
Unikanie tłustych i kwaśnych potraw oraz jedzenia przed snem.
Leczenie infekcji i stanów zapalnych:
-
Antybiotyki (w przypadku zakażenia bakteryjnego).
-
Leki przeciwwirusowe (przy niektórych infekcjach wirusowych).
-
Mukolityki (np. ambroksol, acetylocysteina) – ułatwiają odkrztuszanie.
Leczenie kaszlu spowodowanego lekami:
Leczenie kaszlu związanego z chorobami serca:
Jeśli pomimo stosowania leczenia kaszel nadal się utrzymuje, konieczna jest dalsza diagnostyka.
