Histeroskopia to jedno z najdokładniejszych badań ginekologicznych, które jednocześnie jest stosowane jako metoda leczenia zmian wewnątrzmacicznych. Wykonywana jest jednak wyłącznie na wyraźne zalecenie lekarza. Jak wygląda histeroskopia i kiedy należy ją wykonać?
Co to jest histeroskopia?
Histeroskopia to mało inwazyjne badanie endoskopowe, które pozwala na ocenę wnętrza jamy macicy przy użyciu cienkiego endoskopu - histeroskopu. Urządzenie to wprowadza się przez pochwę i kanał szyjki macicy, dzięki czemu histeroskopia nie wymaga nacięć chirurgicznych i zazwyczaj nie wiąże się z długim okresem rekonwalescencji.
Podczas badania lekarz może dokładnie obejrzeć błonę śluzową macicy (endometrium), ujścia jajowodów oraz ocenić obecność nieprawidłowych struktur, takich jak m.in. polipy, mięśniaki czy zrosty wewnątrzmaciczne.
Wyróżnia się dwa główne rodzaje histeroskopii:
- Histeroskopia diagnostyczna - jej celem jest ocena jamy macicy i ustalenie przyczyny niepokojących objawów. Pozwala na postawienie dokładnej diagnozy i zaplanowanie ewentualnego leczenia,
- Histeroskopia zabiegowa (operacyjna) - wykonywana jest w celu usunięcia wykrytych zmian, np. polipów macicy, mięśniaków czy zrostów. Podczas zabiegu przez histeroskop wprowadza się miniaturowe narzędzia chirurgiczne.
Histeroskopia zazwyczaj wykonywana jest w ambulatoryjnym, bez konieczności pobytu w szpitalu, a jej przebieg zależy od rodzaju histeroskopii oraz indywidualnych wskazań. Histeroskopia diagnostyczna w większości przypadków przeprowadzana jest bez znieczulenia lub w znieczuleniu miejscowym, z kolei przy histeroskopii operacyjnej stosuje się najczęściej krótkie znieczulenie ogólne.
Histeroskopia - kiedy wykonać badanie?
Histeroskopia znajduje zastosowanie przede wszystkim w diagnostyce nieprawidłowości w obrębie jamy macicy. Badanie to jest szczególnie przydatne w sytuacjach, gdy inne metody obrazowe, takie jak np. USG, nie pozwalają na jednoznaczną ocenę przyczyn zgłaszanych dolegliwości.
Wskazania do histeroskopii to m.in.:
- Nieprawidłowe krwawienie z dróg rodnych - np. między miesiączkami, po stosunku,
- Obfite, przedłużające się miesiączki - histeroskopia pozwala na wykrycie m.in. polipów endometrialnych, mięśniaków, które mogą być przyczyną zaburzeń miesiączkowania,
- Niepłodność i/lub nawracające poronienia - badanie pozwala na ocenę kształtu i drożności jamy macicy, obecności ewentualnych zrostów lub wad wrodzonych,
- Podejrzenie wad anatomicznych macicy - np. przegrody macicy, macicy podwójnej itd.,
- Podejrzenie zmian patologicznych - polipów, mięśniaków, zrostów wewnątrzmacicznych. Histeroskopia pozwala wówczas nie tylko na bezpośrednią ocenę zmian, ale również ich usunięcie,
- Monitorowanie jamy macicy po leczeniu operacyjnych - np. po usunięciu polipów, mięśniaków,
- Ocena endometrium przed planowanym leczeniem - np. przed założeniem wkładki wewnątrzmacicznej lub rozpoczęciem terapii farmakologicznej.
W niektórych przypadkach histeroskopia może być również zastosowana profilaktycznie, szczególnie u kobiet z grupy podwyższonego ryzyka rozwoju raka endometrium, np. z przewlekłym rozrostem błony śluzowej macicy, zespołem policystycznych jajników (PCOS) lub przy otyłości. Badanie pozwala wówczas na ocenę ewentualnych zmian przednowotworowych i pobranie materiału do badania histopatologicznego.
Histeroskopia - jak wygląda badanie i ile trwa?
Przebieg histeroskopii zależy od jej celu (czy jest wykonywana w celu diagnostycznym czy leczniczym) oraz od wybranej formy znieczulenia. W badaniu wykorzystywane jest specjalistyczne urządzenie: histeroskop wyposażony w kamerę i źródło światła. Obraz z histeroskopu następnie przesyłany jest na monitor, dzięki czemu lekarz może dokładnie ocenić wszelkie struktury.
Histeroskopia diagnostyczna
Histeroskopia diagnostyczna polega na delikatnym wprowadzeniu histeroskopu przez pochwę do kanału szyjki macicy, a następnie do jamy macicy. W celu uzyskania dobrej widoczności jama macicy zostaje wypełniona jałowym roztworem soli fizjologicznej, co umożliwia uwidocznienie ścian oraz ewentualnych zmian patologicznych. Następnie lekarz ocenia obraz z histeroskopu.
Samo badanie trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut i w większości przypadków nie wymaga znieczulenia.
Histeroskopia operacyjna
Jeżeli w trakcie diagnostyki zostaną wykryte zmiany wymagające interwencji, lekarz może zalecić wykonanie histeroskopii zabiegowej. Wówczas w trakcie badania przez kanał roboczy histeroskopu wprowadza się specjalistyczne narzędzia chirurgiczne, które pozwalają na m.in. usunięcie polipów lub mięśniaków, korekcję wad anatomicznych, przecięcie zrostów lub pobranie wycinków do badania histopatologicznego.
Zabieg histeroskopii operacyjnej najczęściej odbywa się w znieczuleniu ogólnym i trwa nieco dłużej niż histeroskopia diagnostyczna, mniej więcej kilkadziesiąt minut. Po zakończeniu zabiegu pacjentka musi zostać pod obserwacją na kilka godzin, ale w większości przypadków jeszcze w tym samym dniu wraca do domu.
Czy histeroskopia jest bolesna?
Doświadczenia bólowe związane z histeroskopią są bardzo indywidualną kwestią. W przypadku histeroskopii diagnostycznej zazwyczaj nie jest wykorzystywane znieczulenie, a większość pacjentek odczuwa jedynie niewielki dyskomfort. Histeroskopia zabiegowa natomiast w związku z tym, że wiąże się z usuwaniem zmian, jest wykonywana w krótkim znieczuleniu ogólnym, dlatego pacjentka nie odczuwa żadnego bólu w trakcie badania.
Po jego zakończeniu może jedynie wystąpić niewielkie plamienie oraz dolegliwości bólowe w podbrzuszu, przypominające bóle menstruacyjne.
