Choroba Leśniowskiego-Crohna jest przewlekłą chorobą przewodu pokarmowego, która należy do nieswoistych chorób zapalnych jelit. Objawy, jakie wywołuje przewlekłe zapalenie niestety często, znacząco obniżają komfort życia pacjentów. Jak objawia się choroba Crohna i jak ją leczyć?
Choroba Leśniowskiego-Crohna - co to jest?
Choroba Leśniowskiego-Crohna (ChLC) to przewlekłe nieswoiste zapalenie jelit, które “charakteryzuje się przewlekłym i nawracającym stanem zapalnym obejmującym wszystkie warstwy ściany jelita cienkiego i/lub grubego oraz może dotyczyć wszystkich odcinków przewodu pokarmowego.”
Choroba Leśniowego-Crohna cechuje się odcinkowym charakterem zmian, co oznacza, że zmiany mogą występować w różnych fragmentach jelit z zachowaniem między nimi zdrowych odcinków. Najczęściej jednak zmiany zapalne występują w jelicie krętym oraz w początkowej części okrężnicy
Przebieg choroby Leśniowskiego-Crohna jest fazowy. Oznacza to, że pacjenci doświadczają okresów remisji (gdy objawy są mniej nasilone) oraz okresów zaostrzeń (gdy objawy są wyraźnie nasilone). Choroba Leśniowskiego-Crohna może ujawnić się w każdym wieku, ale najczęściej diagnozowana jest u osób między 15. a 40. rokiem życia.
Choroba Leśniowskiego-Crohna - objawy
Objawy choroby Crohna mogą różnić się od siebie w zależności od stopnia zaawansowania schorzenia oraz lokalizacji zmian zapalnych. Do najbardziej typowych objawów Crohna zalicza się jednak:
-
luźne stolce (często z domieszką krwi),
-
nawracające bóle brzucha,
-
nudności, wymioty,
-
utrata masy ciała,
-
osłabienie,
-
stany podgorączkowe i gorączka,
-
niedokrwistość z niedoboru żelaza
-
zahamowanie wzrostu lub/i opóźnione dojrzewanie płciowe - u dzieci.
W przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna bardzo często występują również liczne powikłania, m.in.:
-
osteopenia, osteoporoza,
-
bóle stawów,
-
rumień guzowaty,
-
przewlekłe stany zapalne w jamie ustnej, np. afty,
-
zapalenie tęczówki, spojówek, naczyniówki,
-
ostre śródmiąższowe zapalenie płuc, choroby opłucnej,
-
zaburzenia funkcjonowania wątroby,
-
zaburzenia funkcjonowania dróg żółciowych, zwiększone ryzyko kamicy żółciowej,
-
depresja, zaburzenia lękowe,
-
neuropatie obwodowe,
-
zwiększone ryzyko zakrzepicy żylnej.
Jakie są przyczyny choroby Leśniowskiego-Crohna?
Choroba Leśniowskiego-Crohna to schorzenie o złożonej etiologii, której dokładne przyczyny nie są jeszcze w pełni poznane. Badania pokazują jednak, że na jej rozwój wpływ może mieć kombinacja różnych czynników:
-
Czynniki genetyczne - choroba Leśniowskiego-Crohna częściej rozwija się u osób, w których rodzinie występowało to schorzenie,
-
Czynniki immunologiczne - w chorobie Crohna układ odpornościowy atakuje własną błonę śluzową jelita, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego. U niektórych pacjentów obserwuje się również nadmierną aktywność niektórych limfocytów,
-
Czynniki środowiskowe - mogą nie tylko zwiększać ryzyko rozwoju choroby, ale również zaostrzać jej objawy. Wśród nich wymienia się m.in.:
-
niezdrową dietę - bogatą w tłuszcze nasycone, rafinowany cukier, duże ilości mięsa i żywność wysokoprzetworzoną. Nieodpowiednio zbilansowana dieta może sprzyjać stanom zapalnym w jelitach,
-
palenie tytoniu - zwiększa ryzyko zachorowania oraz zaostrza objawy choroby,
-
zanieczyszczenia środowiska - np. ekspozycje na metale ciężkie,
-
przyjmowanie niektórych leków - np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych, doustnych środków antykoncepcyjnych,
-
stres - może zaostrzać objawy choroby.
-
Zaburzenia mikrobioty jelitowej - u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna obserwuje się nieprawidłowy skład mikroflory jelitowej, co nasila stan zapalny w organizmie.
-
Zakażenia bakteryjne i wirusowe - Salmonella, odra i inne zakażenia mogą nasilać objawy choroby Crohna.
Jak wygląda diagnoza choroby Crohna?
Rozpoznanie choroby Leśniowskiego-Crohna nie jest prostym zadaniem, głównie dlatego, że jej objawy są bardzo podobne do symptomów innych schorzeń przewodu pokarmowego. Diagnoza zazwyczaj opiera się na przeprowadzeniu wywiadu i badania lekarskiego, a także na wykonaniu szeregu dodatkowych badań diagnostycznych.
W pierwszej kolejności lekarz może zlecić wykonanie morfologii krwi oraz badania kału, które pozwolą na wykrycie stanu zapalnego, niedokrwistości i ewentualnych niedoborów. W diagnostyce wykorzystuje się morfologię krwi, badanie poziomu markerów zapalnych OB i CRP, próby wątrobowe, badanie stężenia ferrytyny i żelaza, badanie elektrolitów oraz badanie niektórych witamin i minerałów.
Najważniejszym badaniem diagnostycznym w diagnozie choroby Leśniowskiego-Crohna jest z kolei kolonoskopia, podczas której pobiera się wycinki jelita do badania histopatologicznego. Kolonoskopia pozwala na ocenę błony śluzowej jelita grubego i końcowego odcinka jelita krętego.
Aby ocenić stopień zaawansowania choroby i ewentualne powikłania, lekarz może dodatkowo zlecić wykonanie USG jamy brzusznej, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.
Jak leczyć chorobę Leśniowskiego-Crohna?
Choroba Leśniowskiego-Crohna jest schorzeniem przewlekłym, co oznacza, że niestety obecnie nie istnieją skuteczne metody jej całkowitego wyleczenia. Celem dostępnego leczenia jest więc kontrola objawów, wydłużenie okresów remisji oraz zapobieganie powikłaniom schorzenia. Leczenie ma również za zadanie poprawić komfort życia pacjentów.
Leczenie farmakologiczne
W leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna wykorzystuje się kilka grup leków, które dobierane są zawsze indywidualnie, na podstawie stanu zdrowia pacjenta. Leczenie farmakologiczne opiera się na m.in. stosowaniu glikokortykosteroidów, leków immunosupresyjnych, aminosalicylanów, antybiotyków i leków biologicznych.
Leczenie chirurgiczne
Leczenie chirurgiczne najczęściej wykonuje się, gdy w przebiegu choroby dochodzi do znacznego zwężenia światła jelita, gdy rozwija się ciężka niedrożność jelit, gdy występują powikłania, takie jak przetoki, ropnie, perforacje lub gdy podejrzewa się zmiany nowotworowe.
Dieta w chorobie Crohna
W leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna ogromną rolę odgrywa również właściwa dieta, które może łagodzić objawy i jednocześnie zapobiegać niedoborom składników odżywczych. Dieta w chorobie Leśniowskiego-Crohna powinna być lekkostrawna, oparta na zdrowych tłuszczach. Pacjenci powinni unikać dużych ilości błonnika, laktozy, produktów wysokoprzetworzonych, cukru, alkoholu i papierosów.
Poza tym, osoby z chorobą Leśniowskiego-Crohna często cierpią na niedobory witamin i minerałów, dlatego lekarz może dodatkowo zalecić suplementację, m.in. witamin z grupy B, w szczególności witaminy B12, żelaza, kwasu foliowego, cynku, magnezu, probiotyków, witaminy A, D, E i K.
