Małpia ospa to wirusowa choroba, która wywołuje objawy podobne do klasycznej ospy wietrznej, choć zazwyczaj jest łagodniejsza. Choroba została po raz pierwszy zidentyfikowana u małp w laboratoriach w latach 50. XX wieku, stąd jej nazwa. W ciągu ostatnich lat małpia ospa zaczęła zwracać uwagę mediów i społeczności medycznej, szczególnie w kontekście sporadycznych przypadków w różnych regionach świata, w tym w Afryce, Europie i Ameryce Północnej. Zobacz, co warto wiedzieć na temat tej choroby.
Gdzie występuje małpia ospa?
Małpia ospa występuje głównie w centralnej i zachodniej Afryce, gdzie wirus jest endemiczny. W tych regionach małpia ospa jest zidentyfikowana jako istotny problem zdrowotny. W ostatnich latach przypadki małpiej ospy zaczęły pojawiać się w innych częściach świata, w tym w Europie i Ameryce Północnej. Jak dokładnie wygląda sytuacja na poszczególnych kontynentach?
-
W Afryce, w krajach takich jak Demokratyczna Republika Konga, Nigeria, Kamerun czy Ghana, małpia ospa występuje stosunkowo często, a lokalne ogniska choroby są monitorowane przez służby zdrowia publicznego;
-
W 2022 roku i 2023 roku odnotowano wzrost liczby przypadków małpiej ospy w Europie - krajach takich jak Wielka Brytania, Hiszpania i Portugalia. W przypadku tych ognisk często mają one związek z podróżami do krajów endemicznych lub kontaktem z osobami, które odwiedzały te regiony;
-
W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, przypadki małpiej ospy są stosunkowo rzadkie, ale wzrost liczby przypadków w ostatnich latach zwrócił uwagę na potrzebę monitorowania i prewencji.
Jakie są objawy małpiej ospy?
Objawy małpiej ospy mogą różnić się w zależności od osoby, ale zazwyczaj obejmują:
-
gorączkę - wysoka temperatura jest jednym z pierwszych objawów, która może utrzymywać się przez kilka dni. Gorączka jest zazwyczaj umiarkowana, ale może być uciążliwa i prowadzić do ogólnego złego samopoczucia;
-
bóle głowy - silne bóle głowy to częsty objaw, który może być intensywny i trudny do zniesienia. Bóle głowy mogą utrzymywać się równocześnie z gorączką;
-
bóle mięśni - mięśniobóle są powszechne i mogą obejmować całe ciało, co przyczynia się do uczucia ogólnego osłabienia;
-
powiększenie węzłów chłonnych - węzły chłonne, zwłaszcza w okolicach szyi, pachwin i pach, mogą być powiększone i bolesne w dotyku. Powiększenie węzłów chłonnych jest oznaką, że organizm reaguje na infekcję;
-
wysypkę, która jest charakterystycznym objawem małpiej ospy. Pojawia się początkowo na twarzy, a następnie rozprzestrzenia się na resztę ciała. Wysypka przechodzi przez różne etapy: plamki, pęcherze, a następnie strupy.
Ważne! U niektórych osób mogą wystąpić powikłania: zakażenia wtórne, problemy ze skórą, rzadziej poważniejsze problemy zdrowotne, jak zapalenie płuc czy sepsa.
Przyczyny i transmisja wirusa małpiej ospy
Małpia ospa jest wywoływana przez wirusa małpiej ospy (Monkeypox virus), który należy do rodziny Orthopoxvirus, podobnie jak wirus ospy prawdziwej. Wirus ten występuje głównie u gryzoni (szczury, wiewiórki) oraz u niektórych małp. Do zakażenia ludzi dochodzi najczęściej przez kontakt z zakażonymi zwierzętami lub ich wydzielinami.
Transmisja wirusa może następować również poprzez:
-
bezpośredni kontakt, czyli kontakt z zarażoną osobą lub zwierzęciem, w tym przez kontakt z ich wydzielinami, płynami ustrojowymi czy uszkodzoną skórą;
-
kontakt z przedmiotami, ubraniami czy pościelą używaną przez zakażoną osobę, mogą również być źródłem zakażenia, jeśli są skażone wirusem;
-
przez ukąszenia owadów, choć są mniej powszechne. Istnieje ryzyko przeniesienia wirusa przez owady, które miały kontakt z zakażonymi zwierzętami.
Małpia ospa - jak leczyć?
Leczenie małpiej ospy jest głównie objawowe i koncentruje się na złagodzeniu objawów oraz przyspieszeniu procesu powrotu do zdrowia. Obejmuje głównie:
-
leczenie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe - leki typu paracetamol lub ibuprofen mogą pomóc w łagodzeniu bólu i obniżeniu gorączki;
-
pielęgnacja wysypki, czyli stosowanie maści lub kremów łagodzących, które pomagają w procesie gojenia skóry i zmniejszają dyskomfort. W cięższych przypadkach można także stosować preparaty antywirusowe;
-
antybiotyki - mogą być potrzebne w przypadku wtórnych infekcji bakteryjnych, które mogą pojawić się w wyniku uszkodzenia skóry przez wysypkę;
-
Izolacja - osoby z małpią ospą powinny izolować się, aby zminimalizować ryzyko przeniesienia wirusa na innych.
Profilaktyczne działania w związku z małpią ospą
Planujesz wyjazd do jednego z krajów Afryki, w których często dochodzi do zakażenia małpią ospą? Warto pomyśleć o działaniach profilaktycznych, które mogą zminimalizować ryzyko zakażenia.
-
Unikaj kontaktu z zakażonymi zwierzętami - szczególnie w regionach endemicznych, gdzie ryzyko zakażenia jest wyższe;
-
Stosuj środki ochrony osobistej - używaj rękawic ochronnych i noś odpowiednią odzież podczas kontaktu z dzikimi zwierzętami;
-
Dbaj o przestrzeganie zasad higieny - regularnie myj ręce i unikaj dotykania twarzy, zwłaszcza po kontakcie z potencjalnie zakażonymi powierzchniami.
Nie przegap także naszego wpisu na temat rumienia zakaźnego.
