Szacuje się, że w Polsce na depresję choruje około 1,2 mln osób. Według Światowej Organizacji Zdrowia do 2030 r. depresja stanie się najczęściej diagnozowaną jednostką chorobową na świecie. Depresja może rozwinąć się na skutek różnych czynników, a jednym z nich, może być środowisko pracy. Czym objawia się depresja? Jak radzić sobie z depresją w pracy?
Jak rozpoznać depresję? Objawy depresji
Depresja, inaczej zaburzenia depresyjne to poważne zaburzenie psychiczne, które objawiają się obniżonym nastrojem, utratą zainteresowania rzeczami, które kiedyś sprawiały przyjemność i utratą ogólnej radości z życia. Depresja nie wybiera - dotyka ona osoby w każdym wieku, niezależnie od płci, sytuacji finansowej, wsparcia społecznego czy stanowiska pracy.
Objawy depresji to m.in.:
-
obniżony nastrój przez większość dni,
-
brak radości z życia,
-
nadmierne zmęczenie, brak energii,
-
pesymistyczne widzenie przyszłości,
-
niska samoocena, niskie poczucie własnej wartości,
-
poczucie winy,
-
problemy ze snem (nadmierna senność lub bezsenność),
-
problemy z apetytem,
-
myśli o śmierci,
-
próby samobójcze.
Depresja w środowisku pracy może natomiast objawiać się:
-
problemami z koncentracją i skupieniem uwagi na wykonywanych zadaniach,
-
brakiem motywacji do pracy,
-
niechęcią do chodzenia do pracy,
-
popełnianiem częstych błędów,
-
poczuciem braku skuteczności, brakiem zadowolenia z pracy,
-
prokrastynacją,
-
spadkiem wydajności w pracy,
-
wycofywaniem się z interakcji ze współpracownikami,
-
unikaniem chodzenia do pracy,
-
trudnościami w podejmowaniu decyzji,
-
wykonywaniem obowiązków zawodowych z dużym wysiłkiem.
Czy praca może być przyczyną depresji?
Przyczyny depresji są zróżnicowane, a jej rozwój zależny jest od różnych czynników, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Choć środowisko pracy może mieć ogromne znaczenie dla pojawienia się objawów depresyjnych, to w rzeczywistości depresja występuje na skutek kombinacji kilku czynników, wśród, których wymienia się:
-
czynniki biologiczne - zaburzone neuroprzekaźnictwo,
-
czynniki genetyczne - podatność na wystąpienie depresji,
-
czynniki osobowościowe - sposób radzenia sobie ze stresem, cechy osobowościowe,
-
wcześniejsze doświadczenia,
-
środowisko społeczne.
Według WHO środowisko pracy może doprowadzić do problemów ze zdrowiem fizycznym i/lub psychicznym. Niektóre czynniki związane z pracą mogą zwiększać ryzyko pojawienia się epizodów depresyjnych jak i zaostrzać objawy depresji: Zalicza się do nich:
-
nadmierny stres w miejscu pracy,
-
brak wsparcia,
-
napięta atmosfera w pracy,
-
konflikty pracownicze,
-
toksyczne środowisko w pracy,
-
mobbing,
-
molestowanie w pracy,
-
dyskryminacja,
-
nadmierne oczekiwania ze strony przełożonych,
-
presja czasu,
-
nadmierne obciążenie,
-
wykonywanie pracy niezwiązanej z zainteresowaniami.
Badania naukowe pokazują, że długie godziny pracy mogą zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń depresyjnych. Jedno z badań wykazało, że u osób, które pracowały 60 godzin tygodniowo, zaobserwowano wyższe ryzyko pogorszenia się zdrowia psychicznego, w porównaniu do osób, które pracowały poniżej 40 godzin tygodniowo.
Jak odróżnić depresję od wypalenia zawodowego?
Wypalenie zawodowe to zespół emocjonalnego, fizycznego i poznawczego wyczerpania, który wynika z chronicznego stresu w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie sobie poradzić. Wypalenie zawodowe objawia się uczuciem wyczerpania, zwiększonym dystansem psychicznym do pracy lub pracowników, poczuciem nieskuteczności i niezadowolenia z pracy.
Liczne badania naukowe pokazują związek między depresją a wypaleniem zawodowym. Objawy występujące w przebiegu wypalenia zawodowego mogą być bowiem podobne do objawów depresji, w związku z czym, podejrzewana depresja może w rzeczywistości okazać się wypaleniem zawodowym.
Objawy wypalenia zawodowego to:
-
przewlekłe zmęczenie,
-
utrata zadowolenia z pracy,
-
problemy z koncentracją,
-
problemy ze snem,
-
wyczerpanie emocjonalne,
-
niechęć do pracy,
-
izolowanie się od współpracowników,
-
spadek produktywności i wydajności w pracy,
-
brak energii i motywacji do działania,
-
poczucie braku kompetencji.
Wypalenie zawodowe może jak najbardziej predysponować do depresji i wpływać na jej rozwój. Warto jednak wiedzieć, że wypalenie zawodowe nie jest tym samym co depresja. Wypalenie zawodowe objawia się wyłącznie w odniesieniu do pracy, w pozostałych obszarach życia, dana osoba nie wykazuje ww. objawów. Z kolei w przypadku depresji objawy występują w każdej sferze życia, nie tylko w odniesieniu do pracy.
Zarówno wypalenie zawodowe, jak i depresja to poważne zjawiska, których objawy nie powinny być bagatelizowane, ponieważ mogą doprowadzić do wielu negatywnych konsekwencji, w tym, nawet do myśli i prób samobójczych, które mogą zakończyć się tragicznie.
Jak radzić sobie z depresją w pracy?
Osoby cierpiące na depresję doświadczają trudności w niemal każdej sferze życia. Jeżeli środowisko pracy jest jednym z czynników podtrzymujących lub wywołujących depresję, to wykonywanie obowiązków zawodowych będzie szczególnie trudne i może jedynie pogarszać naszą kondycję psychiczną.
W przypadku odczuwania objawów mogących wskazywać na wypalenie zawodowe lub depresję warto zgłosić się po pomoc do psychoterapeuty i/lub psychiatry. Leczenie wypalenia zawodowego najczęściej opiera się na psychoterapii, zaś leczenie depresji na psychoterapii lub psychoterapii połączonej z farmakoterapią.
Jeżeli okaże się, że nasz stan zdrowia znacząco utrudnia lub nawet uniemożliwia wykonywanie obowiązków zawodowych, wówczas psychiatra może zadecydować o wystawieniu zwolnienia lekarskiego, które pozwoli odseparować nas od źródła stresu, jednocześnie kontynuując leczenie pod okiem specjalisty.
