Potówki to jedne z najczęstszych zmian skórnych, które mogą pojawiać się zarówno u niemowląt, jak i u osób dorosłych. Choć nie są groźne dla naszego zdrowia, to jednak mogą powodować znaczny dyskomfort. Jak rozpoznać potówki i jak je leczyć?
Jak objawiają się potówki?
Potówki (łac. miliaria) to powierzchniowe zmiany skórne, które powstają na skutek zablokowania ujść gruczołów potowych. Do ich pojawienia się dochodzi wtedy, gdy skóra przez dłuższy czas jest przegrzana oraz wilgotna, wówczas pot nie ma możliwości wydostania się na powierzchnię skóry. W efekcie pot gromadzi się pod naskórkiem, co prowadzi do powstania niewielkich pęcherzyków lub grudek, nazywanych potówkami.
Potówki zaliczane są do łagodnych dermatoz, które występują u osób w każdym wieku, zarówno u niemowląt, jak i osób dorosłych. Jak wyglądają potówki? Są to drobne zmiany skórne, które mogą mieć postać przezroczystych pęcherzyków lub czerwonych grudek. Najczęściej występują one na obszarach skóry narażonych na przegrzanie, tarcie lub nadmierną wilgoć, tj. na plecach, karku, klatce piersiowej, czole, fałdach skórnych, okolicach pachwin lub piersi.
Wyróżnia się trzy główne rodzaje potówek:
- Potówki zwykłe - mają postać drobnych i przezroczystych pęcherzyków, które często samoistnie pękają i zasychają. Nie powodują świądu,
- Potówki czerwone - mają postać czerwonych grudek, którym towarzyszy zazwyczaj pieczenie i świąd. Zmiany mogą nasilać się pod wpływem dalszego przegrzewania skóry,
- Potówki głębokie - mają postać białych lub cielistych grudek, które pojawiają się na skutek głębokiego zablokowania lub uszkodzenia przewodów potowych. To najrzadszy, ale jednocześnie najgłębszy typ potówek.
Jakie są przyczyny potówek?
Potówki najczęściej diagnozowane są u niemowląt, których gruczoły potowe są jeszcze niedojrzałe - wówczas łatwiej ulegają zaczopowaniu podczas przegrzania lub nieodpowiedniej pielęgnacji. U osób dorosłych potówki zazwyczaj pojawiają się pod wpływem czynników środowiskowych, stylu życia i/lub współistniejących chorób.
Do przyczyn potówek zalicza się:
- Nadmierną potliwość - zarówno fizjologiczną, np. w trakcie aktywności fizycznej, jak i związaną z chorobami, np. nadczynnością tarczycy,
- Przegrzanie organizmu - np. na skutek zbyt wysokiej temperatury otoczenia, gorączki, nadmiernego wysiłku fizycznego,
- Długotrwałą ekspozycję na słońce - która prowadzi do podrażnienia i przegrzania skóry,
- Noszenie obcisłej, nieprzewiewnej odzieży - zwłaszcza z materiałów syntetycznych, które zatrzymują ciepło oraz wilgoć,
- Niewłaściwą higienę skóry - m.in. stosowanie kosmetyków blokujących pory, nieprawidłowe oczyszczanie skóry, zbyt rzadkie oczyszczanie skóry,
- Otyłość - sprzyja powstawaniu potówek w obrębie fałdów skórnych, gdzie dochodzi do ocierania się skóry i zatrzymywania wilgoci,
- Stosowanie niektórych leków - np. leków antydepresyjnych, hormonalnych, które mogą wpływać na termoregulację organizmu,
- Choroby współistniejące - potówki częściej występują u osób cierpiących na choroby endokrynologiczne, u osób z gorączką lub pacjentów unieruchomionych.
Jak pozbyć się potówek?
Potówki zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni, pod warunkiem jednak, że odpowiednio zadbamy o naszą skórę i ograniczymy czynniki, które sprzyjają ich powstawaniu.
- Unikaj przegrzewania skóry - ogranicz ekspozycji na ciepło i wilgoć. W trakcie upałów staraj się przebywać w chłodnych i dobrze wentylowanych pomieszczeniach, zrezygnuj również z intensywnej aktywności fizycznej,
- Zadbaj o prawidłową pielęgnację skóry - skóra z potówkami wymaga bardzo delikatnego traktowania, dlatego do mycia używaj wyłącznie letniej wody oraz delikatnych i bezzapachowych środków myjących. Po kąpieli delikatnie osusz skórę ręcznikiem, bez pocierania i tarcia. Unikaj również ciężkich kosmetyków, które mogłyby zatkać pory,
- Noś przewiewną odzież - staraj się nosić luźne i przewiewne ubrania z naturalnych tkanin (bawełny, lnu, jedwabiu), które pozwalają skórze oddychać i odprowadzają nagromadzoną wilgoć,
- Ograniczaj tarcie i ocieranie - potówki mogą nasilać się w miejscach, w których skóra ociera się o materiał, np. pod biustem, w pachwinach czy u niemowląt w okolicy pieluszki.
Na potówki można również stosować różnego rodzaju preparaty dostępne w aptekach bez recepty, które będą wspierać regenerację skóry oraz łagodzić podrażnienia. Przy potówkach najczęściej stosuje się:
- Preparaty z tlenkiem cynku - w formie zasypek lub maści. Działają osuszająco i przeciwzapalnie, w szczególności sprawdzą się w fałdach skórnych i innych miejscach narażonych na tarcie oraz wilgoć,
- Kremy z pantenolem, alantoiną lub ceramidami - wspomagają regenerację naskórka, działają łagodząco na podrażnioną skórę,
- Dermokosmetyki z niacynamidem - niacynamid zmniejsza stan zapalny skóry, łagodzi pieczenie, swędzenie oraz zaczerwienienie,
- Emolienty apteczne - pomagają odbudować barierę hydrolipidową skóry.
W przypadku, gdy pomimo stosowanych metod potówki nie ustępują i/lub zmiany nasilają się, warto udać się na wizytę do lekarza dermatologa. W przypadku nasilonych potówek lekarz może bowiem zalecić stosowanie preparatów przeciwzapalnych, antybiotyków lub leków przeciwhistaminowych (zwłaszcza wtedy, gdy potówki powodują intensywne swędzenie).
