Wiosna i lato to czas, kiedy spędzamy więcej czasu na świeżym powietrzu. To także okres, w którym łatwo o kontakt z owadami, w tym z pszczołami i osami, których użądlenie może być nie tylko bolesne, ale i może wywołać groźną reakcję alergiczną. Co zrobić, gdy użądli cię osa lub pszczoła?
Jak odróżnić użądlenie osy od użądlenia pszczoły?
Choć osy i pszczoły na pierwszy rzut oka są do siebie podobne, to jednak różnią się nie tylko wyglądem, ale i mechanizmem żądlenia oraz reakcją organizmu po ukąszeniu. Szybkie rozpoznanie, które z nich nas użądliło, może natomiast pomóc we właściwym postępowaniu po ukąszeniu.
Jak odróżnić osę od pszczoły? Pszczoły mają krępe, bardziej owłosione ciała z szerokimi skrzydłami. Są mniej agresywne niż osy i zazwyczaj żądlą tylko w sytuacjach zagrożenia. Pszczoły po użądleniu pozostawiają w naszej skórze żądło, które jest połączone z fragmentem ich układu wewnętrznego, dlatego też po ukąszeniu pszczoła umiera.
Osy natomiast są smuklejsze, mają błyszczące i mniej owłosione ciało oraz wyraźnie zaznaczoną “talię”. Są bardziej zwinne, aktywne i często bardziej drażliwe: mogą żądlić wielokrotnie, ponieważ ich żądło podczas ukąszenia nie pozostaje w naszej skórze.
Użądlenie przez pszczołę będzie więc charakteryzować się widocznym żądłem wbitym w naszą skórę. Objawy użądlenia przez pszczołę to także zaczerwienienie i niewielki obrzęk, świąd i piekący ból o umiarkowanym nasileniu. Charakterystyczne dla użądlenia przez osę jest natomiast brak żądła w skórze, bardziej intensywny, często palący lub kłujący ból oraz wyraźny odczyn zapalny (zaczerwienienie, obrzęk).
Pierwsza pomoc po użądleniu osy lub pszczoły (w przypadku braku alergii)
Pierwszym krokiem po ukąszeniu przez osę lub pszczołę jest dokładne oczyszczenie skóry w miejscu użądlenia, najlepiej za pomocą środka odkażającego. Jeżeli żądło pozostało w skórze (w przypadku użądlenia przez pszczołę), należy je jak najszybciej usunąć. Najlepiej zrobić to delikatnie zeskrobując żądło krawędzią karty lub paznokciem.
Następnie do miejsca ukąszenia przykładamy zimny okład, np. kostki lodu zawinięte w bawełnianą ściereczkę. Schłodzenie miejsca użądlenia spowoduje bowiem obkurczenie naczyń krwionośnych, co nie tylko będzie ograniczać dalsze przenikanie jadu do organizmu, ale również zmniejszy obrzęk i złagodzi ból.
W celu złagodzenia miejscowych objawów, tj. świądu, zaczerwienienia lub podrażnienia, możemy także zastosować dostępne w aptekach preparaty na ukąszenia owadów. Tego typu preparaty najczęściej zawierają składki przeciwhistaminowe (przeciwalergiczne), przeciwświądowe i łagodzące.
W kolejnych dniach zaleca się obserwować miejsce użądlenia i dbać o higienę skóry, aby zminimalizować ryzyko nadkażenia bakteryjnego. Jeżeli jednak ból lub obrzęk będą się nasilać albo pojawią się inne niepokojące objawy, np. wysoka gorączka, to wówczas należy jak najszybciej udać się do lekarza.
Reakcja alergiczna po użądleniu osy lub pszczoły - objawy i pierwsza pomoc
U osób uczulonych na jad owadów (szczególnie os, pszczół czy szerszeni), nawet jedno użądlenie może wywołać silną reakcję alergiczną. Objawy mogą rozwijać się szybko w ciągu kilku minut od użądlenia i mogą obejmować nie tylko skórę, ale również inne układy organizmu.
Do najczęstszych objawów reakcji alergicznej na jad owadów należą:
- Nasilony i rozległy obrzęk skóry wokół miejsca użądlenia,
- Zaczerwienienie, pokrzywka,
- Ucisk w klatce piersiowej, trudności z oddychaniem,
- Świszczący oddech,
- Zawroty głowy, uczucie osłabienia,
- Kołatanie serca,
- Nudności, wymioty, biegunka,
- Spadek ciśnienia tętniczego,
- Utrata przytomności.
Szczególnie niebezpieczne jest użądlenie w okolicy szyi, jamy ustnej lub gardła: takie użądlenie może spowodować gwałtowny obrzęk dróg oddechowych, co w rezultacie będzie stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.
Jak postępować w przypadku reakcji alergicznej po użądleniu?
- Wezwij pogotowie ratunkowe - nawet jeśli objawy są łagodne, ponieważ reakcja alergiczna może narastać w ciągu kilku minut,
- Usuń żądło - aby ograniczyć dalsze uwalnianie jadu pszczoły,
- Ułóż poszkodowanego w bezpieczne pozycji - jeżeli jest przytomny unieś lekko jego nogi; jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny, ułóż go na boku w pozycji bezpiecznej,
- Podaj adrenalinę - osoba ze stwierdzoną alergią na jad owadów lub historią wstrząsu anafilaktycznego po ukąszeniu zawsze powinna mieć przy sobie ampułkostrzykawkę z adrenaliną. Adrenalinę należy podać natychmiast, gdy tylko pojawią się pierwsze objawy silnej reakcji alergicznej. Zastrzyk wykonuje się w przednioboczną część uda,
- Monitoruj stan poszkodowanego - aż do przyjazdu pogotowia ratunkowego.
Jak chronić się przed osami i pszczołami?
Choć całkowite unikanie pszczół, os czy szerszeni latem jest praktycznie niemożliwe, to jednak istnieje wiele prostych sposobów, które skutecznie zmniejszą ryzyko użądlenia. Osy i pszczoły wabią przede wszystkim słodkie zapachy i intensywne kolory. Noszenie ubrań w odcieniach bieli, żółci, pomarańczu czy z kwiatowym wzorem może więc sprawić, że owady potraktują nas jak roślinę. Podobnie działa stosowanie perfum, mgiełek czy balsamów do ciała o owocowych i kwiatowych nutach, które przyciągają owady swoim zapachem.
Aby więc zmniejszyć ryzyko użądlenia przez osę lub pszczołę warto wybierać ubrania w stonowanych kolorach, które będą dla owadów mniej interesujące. Poza tym zaleca się unikać intensywnych zapachów o kwiatowych, słodkich i owocowych nutach, które również działają na osy i pszczoły jak “wabik”.
Co działa odstraszająco na osy i pszczoły? Niektóre zapachy są dla nich wyjątkowo nieprzyjemne. Należą do nich: olejek goździkowy, cytryna, mięta, olejek z drzewa herbacianego, lawenda i eukaliptus. Warto więc stosować ww. zapachy w formie np. naturalnych olejków eterycznych, które możemy rozpylić na skórę, na ubranie lub po prostu spryskać nimi pomieszczenia, w których przebywamy.
Skuteczną metodą jest także stosowanie gotowych preparatów na owady, bowiem wiele z nich bazuje właśnie na naturalnych składnikach, które odstraszają osy, pszczoły oraz szerszenie. Jeżeli natomiast osa lub pszczoła już się do nas zbliży, to wtedy nie należy wykonywać gwałtownych ruchów. Uderzenie, machanie rękami czy panika mogą bowiem sprowokować osę lub pszczołę do ataku. Najlepiej więc w takiej sytuacji zachować spokój i poczekać, aż owad sam odleci.
